Lunes, Mayo 29, 2023

Nilay sa karapatan

NILAY SA KARAPATAN

mahalaga ang pinag-usapan
sa asembliya kong dinaluhan
hinggil sa pantaong karapatan
at samutsaring isyung pambayan

dito'y sinikap kong magsalita
at ibahagi ang nasa diwa
lalo na karapatan ng madla
pati na ang usaping pangwika

nagbahagi sa mga sirkulo
sa bawat isyu sa bawat grupo
sayang naman kung napipi ako
sinabi ang nasasaisip ko

makinig ka muna sa umpisa
at pag may pagkakataon ka na
basta umangkop sa isyu't linya
magsalita't makikinig sila

ganyan naman dapat pag may pulong
huwag sa sulok bubulong-bulong
magsalita baka makatulong
upang di tayo mag-urong-sulong

- gregoriovbituinjr.
05.29.2023

Coffee, tea or me?

COFFEE, TEA OR ME? SYEMPRE, IKAW NA 'TE!

minsang kasama si misis ay nag-deyt kami
magkaharap sa lamesa, di magkatabi
paskil sa kanyang likuran: Coffee, Tea, or Me?
aba'y syempre YOU sa kanya'y aking sinabi

pag di siya kasama, may pagpipilian
kape man o tsaa ay iinumin naman
subalit pag si misis na ang naririyan
na talagang pipiliin ko'y siya lamang

ah, kapara ko'y ang makatang si Balagtas
na nagsabi na noon: "Sa loob at labas
ng bayan kong sawi", ngunit ang nilalandas
ay pagsintang parang maong na walang kupas

- gregoriovbituinjr.
05.29.2023

Kwento - Karapatang Pantao at Pangangalaga sa Kalikasan, Idagdag sa Panatang Makabayan

MAIKLING KWENTO
ni Gregorio V. Bituin Jr.

KARAPATANG PANTAO AT PANGANGALAGA SA KALIKASAN, IDAGDAG SA PANATANG MAKABAYAN

“Alam n’yo ba, pare,” sabi ni Inggo, “nagpalabas pala ng Memo Blg. 4 ang DepEd, nito lang Pebrero 14, 2023,  na pirmado ni VP  Sara Duterte, na ang laman, pinalitan lang ang katagang nagdarasal ng nananalangin sa Panatang Makabayan. Iyon lang ang punto ng memo.”

“Ano ba naman iyan?” sagot ni Igme, “kayraming dapat palitan, iyan lang. Ni hindi man lang mailagay ang mga mahahalagang isyu ng lipunan na dapat alam ng mga kabataan habang bata pa sila.”

“Ano naman ang dapat pang idagdag?” ani Igme, habang nakikinig na rin si Aling Isay sa usapan. “E, nung bata pa tayo, mukha namang maayos na ang mga salita sa Panatang Makabayan. Iniibig ko ang Pilipinas. Ito ang tahanan ng aking lahi. Ako'y kanyang kinukupkop at tinutulungan, upang maging malakas, maligaya at kapaki-pakinabang…”

“Ops, Inggo, hindi na iyan tulad noong bata pa tayo. Binago na ang mga salita sa Panatang Makabayan. Di ko alam kung kailan nila binago.” si Mang Igme, “Gayunpaman, sa mga nagdaang panahon natin ng pakikibaka mula martial law hanggang ngayon, hanggang sa nagkaroon ng malawakang patayan dahil sa War on Drugs sa panahon ng tatay ni Sara, hindi na iginalang ang karapatang pantao, na para bang barya-barya na lang ang buhay. Tapos, tumitindi na rin ang pag-iinit ng mundo dahil sa climate change. Dapat di na umabot sa 1.5 degri ang lalo pang pag-init ng mundo. Iyang dalawang isyung iyan, sa palagay ko, ang dapat maisama sa Panatang Makabayan, ang pagrespeto sa karapatang pantao at pangangalaga sa kalikasan.”

“Ayos iyan, Igme,” ani Aling Isay, “Sang-ayon ako riyan. Subalit hindi mangyayari iyan sa panahon ni Sara. Bakit? Anak siya ng dating pangulong naging dahilan ng malawakang patayan, na kahit mga bata, tulad nina Danica Mae Garcia, 5, at Althea Berbon, 4, ay napatay din. Subalit maganda ang mungkahi mo.”

“Oo nga, sang-ayon din ako, Igme, sa mungkahi  mo.” Sabi naman ni Inggo, “Ngunit paano mo ba sisimulan iyan? Dapat yata isulat mo iyan. Matatanda na tayo, may maiambag man lang tayo upang isulong pa rin ang karapatang pantao at ang climate emergency na tinalakay sa atin minsan ng mga kasama sa Philippine Movement for Climate Justice.

“Tama kayo, mga kasama, kahit internasyunalista tayo at hindi makabayan, susubukan kong isulat upang maisama sa Panatang Makabayan ang usapin ng paggalang sa karapatang pantao at pangangalaga sa kalikasan. Upang mapatimo na sa murang isipan ng mga bata ang kahalagahan ng mga isyung iyan, lalo’t may kaugnayan iyan sa pangarap nating pagtatayo ng lipunang makatao” ani Igme. “Kaya lalabas sa kabuuan ng Panatang Makabayan ay ito:”

Panatang Makabayan,
Iniibig ko ang Pilipinas,
aking lupang sinilangan
tahanan ng aking lahi;
kinukupkop ako at tinutulungang
maging malakas, masipag at marangal.
Dahil mahal ko ang Pilipinas,
diringgin ko ang payo
ng aking mga magalang,
susundin ko ang tuntunin ng paaralan,
tutuparin ko ang tungkulin
ng mamamayang makabayan
na gumagalang sa karapatang pantao
at nangangalaga sa kalikasan,
naglilingkod, nag-aaral, at nananalangin
nang buong katapatan.
Iaalay ko ang aking buhay,
pangarap, pagsisikap
sa bansang Pilipinas.

“Aba’y mahusay ang pagkakadugtong mo, di lang pagpapalit ng salita kundi pagdagdag ng konsepto,” sabi ni Aling Isay. “bagamat alam nating baka di gawin iyan ng anak ng dating pangulo, dahil sa mga naganap na malawakang pagpaslang noong panahon nito sa pagiging pangulo.”

“Mahalaga ay maitimo sa isipan ng kabataan iyan ngayon,” ani Igme” at baka sa mga susunod pang panahon, ay mailagay na iyan sa Panatang Makabayan, hindi man sa panahon natin ngayon, kundi tatlumpung taon man o limampung taon pa sa hinaharap.”

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Mayo 16-31, 2023, pahina 18-19.

Linggo, Mayo 28, 2023

Ang mga awitin ng Sining Dilaab

ANG MGA AWITIN NG SINING DILAAB

ang mga awitin / ng Sining Dilaab
ay talagang dama / at talab na talab
sa puso't diwa ko'y / sadyang nagpaalab
awiting para bang / dyamante't dagitab

magpatuloy tayo / sa pakikibaka
para sa human rights, / para sa hustisya
maraming salamat / sa alay n'yong kanta
para sa obrero, / sa dukha, sa masa

taas-kamao pong / ako'y nagpupugay
sa Sining Dilaab / sa kantang kayhusay
tapik sa balikat / sa di mapalagay
tanging masasabi'y / mabuhay! Mabuhay!

- gregoriovbituinjr.
05.28.2023

* ang Sining Dilaab ay grupo ng mang-aawit na nakabase sa Cebu
* ang dilaab ay Cebuano sa liyab, lagablab

Chorizo de Cebu

CHORIZO DE CEBU

inalmusal ko'y Chorizo de Cebu
pagkat ispesyal na putahe ito
kaya agad na ito'y tinikman ko
lalo't pangalwang beses ko lang dito

agad ngang nakahalina sa akin
ang pangalan pa lang nitong pagkain
soriso, ah, mukhang masarap man din
at piniling ito'y matikman ko rin

kinunan muna ito ng litrato
na nakasulat: Chorizo de Cebu
minsan lang kasing mapapunta rito
kaya aking ninamnam ang soriso

aba'y malasa kaysa karaniwan
at tamang-tama pa sa lalamunan
nadama kong nabusog din ang tiyan
pagkat anong sarap, talaga naman

- gregoriovbituinjr.
05.28.2023

* sinulat ng makatang gala sa ikalawa niyang punta sa Cebu

Pagdatal sa Mactan

PAGDATAL SA MACTAN

at nakarating din sa Mactan tangan ang bagahe
buti'y di Japan na kailangan ng pasaporte
dadalo sa asembliya, dapat may masasabi
hinggil sa mga isyung ang dama'y di mapakali

narating ko na rin ang lupain ni Lapulapu
kung saan si Fernando Magallanes ay natalo
ito ang aking ikalawang pagpunta ng Cebu
una'y noong Climate Walk nang pauwi nang totoo

upang daluhan ang malaking asemliya roon
ng mga prinsipyadong karapatan yaong misyon
na pinag-uusapan ang isyung napapanahon
at panawagang hustisya ng namatayan noon

mga isyu ng mga nawalan ng katarungan
at usaping dapat pag-isipan at pag-usapan
na sistema'y babaguhin kung kinakailangan
at hustisyang panlipunan ay ipinaglalaban

- gregoriovbituinjr.
05.28.2023

* litratong kuha ng makatang gala, 05.27.2023

Sabado, Mayo 27, 2023

Paalala sa kalinisan

PAALALA SA KALINISAN

madaling unawain kung uunawain nila
ang paalala sa mga sa opis bumisita:
"Huwag mag-iwan ng anumang uri ng basura,"
at saka, "dumi at kalat sa ating opisina"

magwalis
mag-imis
maglinis
mag-isis

kailangan pa talaga ng paalalang iyon
upang opisina'y iwanang malinis paglaon
habang nakikibaka't tinutupad yaong misyon
ang kalinisan din ng ginagalawan ay layon

- gregoriovbituinjr.
05.27.2023