Biyernes, Hulyo 25, 2014

PARA SA IYO, AKING GURO - Tula ni Ka Gem De Guzman, BMP

Si Ka Gem de Guzman, nasa dulong kaliwa, habang kasama ang mga guro sa pangunguna ni Sir Benjo Basas, pangulo ng Teachers' Dignity Coalition (TDC) at unang nominado ng Ating Guro party list.
PARA SA IYO, AKING GURO
Tula ni Ka Gem De Guzman, BMP

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero natutunan ko sa iyo ang sets
and subsets of numbers and things.

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero dahil  sa iyo, naintindihan ko
ang  tungkol sa angles and sides of a right triangle
at tinawag na Phytagorean Theorem.

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero sa iyo nagmula ang di ko malilimutang  
“the product of the means equals the product of the extremes.”

Akala mo di ako nakikinig,
pero sa iyo ko nalaman ang living and non-living things,
organic at inorganic at ang natural na mundong ginagalawan natin.

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero dahil sa iyo naisaulo ko ang Periodic Table of all Elements
na nagamit ko sa praktikal na buhay.

Akala mo di ako nakikinig,
pero sa iyo ko natutunan ang Law of Motion ni Newton
“for every action, there is a corresponding reaction.”

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero napakahalaga sa araw-araw  na buhay    
ang naituro mo na “law of supply and demand.”

Akala mo di ako nakikinig,
pero inumpisahan mo sa mura kong isipan na    
saliksikin ang kasaysayan ng  Pilipinas at mundo
Mula Silangan pa-Kanluran.

Akala mo di ako nakikinig,
pero dahil sa iyo, natutunan kong mahalin
ang sariling wika at dito’y nagpakadalubhasa.

Akala mo di ako nakikinig,
pero kahit baluktot ang dila, nauunawaan ko at nabibigkas
ang wikang Ingles at di kayang lokohin ng sinumang mga dayo.

Akala mo di ako nakikinig,
pero nagamit ko paglabas sa paaralan ang mga
turo mo sa grafting, budding, marcotting at iba pang teknolohiya
at mga kwento ng buhay sa oras ng recess.

Akala mo di ako nakikinig,
pero nagsilbi sa aktwal na buhay ang mga lektyur at karanasan
sa military training at scouting.

Akala mo di ako nakikinig,
sa ispesyal na regalo mo para ako matuto,
kaakibat ng pagpapahalaga mo sa akin
na dinagdagan mo pa  ng pagmamahal;
di mo lang alam kung gaano kahalaga sa akin
ang iyong naibahaging kaalaman.

Sapagkat tumulong kang baguhin ang lahat,
sa bawat isa sa aming nahawakan mo,
kusang lumabas ang kanya-kanyang angking galing
na gumabay
para iguhit
ang mga layunin sa buhay.
Iyan ay bagay na walang katumbas na salapi.

Nakinig ako ....
at gusto kong pasalamatan  ka sa lahat  ng bagay
na  nagawa mo sa akin
noong akala mo
ay hindi ako nakikinig. #

* BMP - Bukluran ng Manggagawang Pilipino

Huwebes, Hunyo 19, 2014

Basta't gawin natin ang mabuti - tula ni GBJ

BASTA'T GAWIN NATIN ANG MABUTI
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kaaway silang naniniwala sa sabi-sabi
mga mapangwasak silang ang kapara'y buwitre
mapanira sa kapwa, sakim, at makasarili
masaya silang ang iba'y kanilang binibigti

sila'y mga buwitreng walang katiting na bait
silang nabubuhay sa yabang, katakawan, inggit
sarili nilang ginhawa ang laging ginigiit
habang karapatan ng iba yaong ginigipit

huwag tayong tumulad sa kanilang pang-aapi
basta't gawin nating lagi kung ano ang mabuti
dukha man, may dangal tayong maipagmamalaki
pakikipagkapwa't pagpapakatao'y maigi

mula sa sariling pawis ang ating kakainin
mula sa sariling kayod bawat ating dadamtin
mula sa sariling sikap anumang palad natin
mula sa sariling sipag ang anumang kakamtin

tayo'y may dangal, sikaping may bait sa sarili
di nang-aagrabyado ng kapwa't di nang-aapi
nagpapakatao, masaya sa buhay, may silbi
nasa gawa't isip sa lahat ay makabubuti

Miyerkules, Abril 2, 2014

Si Teodoro Asedillo bilang Bayani ng Sariling Wika

SI TEODORO ASEDILLO BILANG BAYANI NG SARILING WIKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Bago pa maging tagapagtanggol at maging Ama ng Wikang Pambansa si Manuel L. Quezon, may isa nang kilalang guro sa kasaysayan ang unang nagtanggol sa sariling wika, at siya si Teodoro Asedillo.

Dapat ituring na bayani ng wikang pambansa ang rebolusyonaryong guro na si Teodoro Asedillo. Ayon sa kasaysayan, labing-isang taon naglingkod bilang guro si Maestro Asedillo sa mababang paaralan ng Longos sa lalawigan ng Laguna, mula taong 1910 hanggang 1921. Bilang guro, itinuro niya ang lahat ng aralin sa maghapong pagpasok sa klase ng mga mag-aaral sa elementarya. Siya’y naangat bilang head teacher ngunit nagpatuloy siyang nagturo sa mga batang nasa ikatlo at ikaapat na baytang. Kilala siya sa kahusayan sa pagtuturo. Isang disiplinaryan, ayaw niya sa mga estudyanteng nagbubulakbol, di nagsisikap matuto, at nagsasayang lang ng oras.

Nang panahong iyong sakop ng Amerika ang bansa, ipinagbawal ang paggamit ng sariling wika sa pagtuturo, at yaong gumagamit nito'y pinarurusahan. Noong elementarya ako'y naranasan ko rin ang ganito sa aming paaralan, ipinagbawal ang paggamit ng sariling wika, at may parusa ang magsasalita ng sariling wika, gayong mahigit na kalahating siglo na yaong nakararaan sa panahon ni Asedillo. Matutunghayan natin ang eksenang ito sa unang bahagi ng pelikulang Asedillo na pinagbidahan ni Fernando Poe Jr. na ibinase sa kanyang buhay.

Isa sa pinagtuunan ng pansin ng mga Amerikanong kolonisador ay ang Department of Public Instruction (DPI) sa kanilang kampanya ng pasipikasyon (pwersahang pagpayapa) at asimilasyon (sapilitang pagpapalunok sa atin ng sarili nilang kultura). Sa pamamagitan ng Philippine Commission Act No. 74 (Enero 1901), iniatas ni Gobernador-Heneral Elwell Otis ang mga sumusunod na polisiya: (1) sentralisadong sistema ng batayang edukasyon; (2) paggamit sa Ingles bilang wikang panturo at komunikasyon; at (3) pagtatatag ng isang kolehiyong normal para sa maramihang pagsasanay ng magiging mga guro. 

Ang mga pangyayari at kalagayang ito ang nagtulak sa unang paghihimagsik ni Asedillo. Pinili niyang gamitin ang wikang Pilipino sa halip na wikang Ingles. Iminulat niya ang mga mag-aaral sa kagitingan at aral ng mga bayaning Pilipino, habang tinuruan din niya ang mga mag-aaral ng awiting makabayan. Hindi rin niya ginamit ang mga aklat na sinulat ng mga dayuhang awtor. Dahil dito, siya’y kinasuhan ng insubordinasyon o pagsuway sa kautusan ng kagawaran noong 1923. Ipinagtanggol niya ang sarili at ikinatwirang hindi dapat ipilit sa mga batang Pilipino ang kulturang banyaga sa kanilang karanasan at pang-unawa. Ngunit siya’y natalo at natanggal sa pagtuturo. Ang pamilyang Asedillo ay naghirap ng husto. 

Anong saklap na pangyayari! Nang dahil sa pagtatanggol sa sariling wika na dapat gamitin sa pagtuturo, siya pa ang natanggal.

Naging masalimuot ang buhay ni Asedillo mula noon. Hinirang siya ng alkalde sa bayang San Antonio bilang hepe ng pulisya roon, ngunit nabiktima ng pang-iintirga at natanggal bilang hepe.

Nang maitatag ang Katipunan ng mga Anakpawis sa Pilipinas (KAP) noong 1929, sumapi rito si Asedillo nang nagkatrabaho na siya bilang magsasaka sa taniman ng kape. Hanggang siya'y atasaan ng pamunuan ng KAP na lumuwas sa Maynila upang mag-organisa ng mga manggagawa partikular sa unyon ng La Minerva Cigar and Cigarette Factory sa Tondo, hanggang sa ang mga manggagawa rito ay nagwelga. Sa welgang iyon ay pinagtangkaan siyang arestuhin ng Konstabularya ngunit nakatakas siya patungong Laguna, ang kanyang probinsya. 

Bumalik siya sa Laguna kung saan may base ng magsasaka ang KAP. Muli siyang nag-organisa. Napagtanto niyang hindi na maaari ang parlamentaryong paraan lamang ng protesta. Hindi na libro, plakard at araro ang hawak-hawak, kundi baril, bilang isang mandirigma ng masa. Ipinakita niya ang kahusayan sa pamumuno, at nagsagawa sila ng repormang agraryo, pinababa ang buwis o upa sa lupa.

Sumanib si Asedillo sa mga pwersa ni Nicolas Encallado, na kilala sa tawag na Kapitan Kulas.

Naging alamat si Asedillo sa mga lugar na pinaglalabas-masukan niya noon sa Laguna at Tayabas. Siya’y katulad ni Robin Hood na ang kinukuha sa mayayaman ay ibinibigay sa mahihirap. Sinasabing araw na araw ay ligtas siyang nakakapaglakad sa mga kalye ng pinagmulan niyang bayan, at pinakakain siya ng taumbayan at pinatutuloy sa kanilang bahay.

Noong Disyembre 31, 1935, pagkaraan ng mahigpit na paghahanap ng mga tropa at ahente ng gubyerno kina Asedillo at Encallado, natagpuan nila ang pinagtataguan ni Asedillo sa Cavinti, Laguna. Sa labanang nangyari, napatay si Asedillo at ang dalawa niyang badigard. Pagkaraa’y inilibot ng Konstabularya sa bayan-bayan ang bangkay ni Asedillo na tadtad ng bala. Ang buong ngitngit ng kaaway ay ipinadama kahit sa kanyang luray na bangkay. Kinaladkad sa mga poblasyon, sa harap ng mga presidencia ng mga bayang kanyang kinilusan, upang ipagyabang na patay na si Asedillo. Si Asedillo ay itinulad kay Kristong ipinako sa krus hanggang sa mamatay.

Marahas na wakas ang nangyari kay Teodoro Asedillo, guro at tagapagtanggol ng sariling wika. Ngunit ang halimbawa niya bilang tagapagtanggol ng sariling wika, una pa kay Manuel Quezon, ay hindi dapat mabaon sa limot. Dapat siyang itaguyod sa panahong ito na dinedelubyo ng globalisasyon ang edukasyon at K-12 upang huwag nang pag-aralan ng sambayanang Pilipino ang sariling wika, at matuto na lang ng wikang dayuhan upang maging alipin sa ibang bansa.

Noong kanyang panahon ay wala pang idinedeklarang wikang pambansa, ngunit ang pagtataguyod niya ng sariling wikang nakagisnan niya ay malaking bagay na upang kilalanin siyang tagapagtanggol ng sariling wika at hindi ng wika ng dayo.

Dapat itaguyod ang simulan ni Teodoro Asedillo, hindi lamang ang kanyang paninindigan noong siya'y kasapi ng KAP, kundi higit sa lahat, bilang tagapagtanggol ng sariling wika.

Dapat siyang kilalanin at gawan ng bantayog bilang ganap na pagkilala sa kanya at ituring siyang bayaning nakibaka laban sa mga dayuhan at bayaning nanindigan para sa sariling wika. Halina't tayo'y magkaisa upang bigyang parangal si Asedillo bilang una pa kay Quezon sa pagtataguyod ng sariling wika.

Mabuhay si Teodoro Asedillo, rebolusyonaryo, tagapagtanggol ng api, at bayani ng sariling wika!

Martes, Agosto 21, 2012

Kahilingan ng Vendor - tula ni G. Ramon B. Miranda

 Kahilingan ng Vendor
ni Ramon B. Miranda

Trabaho namin ay simple at marangal,
Laging nasa kalye’t  pag-unlad mabagal.
Hindi nagsasawa pag benta’y matumal,
Upang mabuhay lang aming minamahal.

Ngunit ano itong nangyayari sa ‘min?
Buhay naming vendor laging patawirin.
Maliit ang kita’t maraming pasanin,
Kinukurakot pa aming kakainin.

Hanapbuhay namin  ay “eyesore” sa iba.
Kaya’t MMDA kami’y ginigiba.
Aming kabuhayan laging sinusuba,
Ng mga buwitreng  tila’y naglipana.

Ang ating gobyerno masyadong mahigpit,
Lalo na sa aming mga malilit.
Pag hindi tumigil sa panggigipit
Dugo’t pawis namin sa inyo’y sasapit.

* Si Ginoong Miranda ay isang guro sa Arellano High School sa Maynila, at aktibong opisyal ng Teachers Dignity Coalition (TDC)

Ang Vendor - tula ni G. Ramon B. Miranda

Ang Vendorni Ramon B. Miranda

Ang vendor sa kasaldahan
Naglilingkod sa mamamayan
Laman ng lansangan!

Laging lumalaban,
Sa bwitre at tulisang bayan.
Ang vendor ay maaasahan.

Kahit hinahabol,
Ang pagtiinda’y laging protektado.
Laging lumalaban!

Nagtungo sa MMDA.
Karainga’y kanilang ipinaalam
Ang vendor ay maaasahan.

Nagsulputan ang kapulisan
Hinanap ang vendor na lumalaban.
Laging nasa lansangan!

Makibaka! Huwag matakot! Ang sigawan.
Vendor ay tinakot, ang karapata’y ipinagpilitan.
Ang vendor ay maaasahan.
Laging lumalaban.

* Si Ginoong Miranda ay isang guro sa Arellano High School sa Maynila, at aktibong opisyal ng Teachers Dignity Coalition (TDC)

Word Cinquan Poem - tula ni G. Ramon B. Miranda

Word Cinquan Poem
ni Ramon B. Miranda

VENDOR
TAONG MASIPAG
NAGSISILBI SA MAMAMAYAN
KINAGIGILIWAN NG MGA MAMIMILI
NAGTITINDA

MMDA
TAONG GOBYERNO
NAGDEDEMOLISH NG TAHANAN
KINAIINISAN NG VENDOR
MARAHAS

SUKI
TAONG NAMIMILI
MAHILIG SIYANG TUMAWAD
KAIBIGAN NG MGA VENDOR
PARUKYANO

* Si Ginoong Miranda ay isang guro sa Arellano High School sa Maynila, at aktibong opisyal ng Teachers Dignity Coalition (TDC)

Miyerkules, Mayo 23, 2012

SI Hanna, si Lilly - maikling kwento ni Ohyie Purificacion

SI HANNA, SI LILLY
ni Ohyie Purificacion

Hindi pinapansin ni Hanna ang mga nakakasalubong niya sa daan. Karamihan ay mga babae na nakasuot na kulay puti at asul. Ito ang unipome ng samahan ng kababaihan sa simbahan. Kahit alam niya na siya ang sentro lagi ng bulungan ng bawat grupo na nilalampasan niya. Sanay na si Hanna sa mga tao na ang tingin sa kanya ay iba. “Hanna!”, si Lily, ang kababata at besprend ni Hanna. Hindi sana siya hihinto sa paglalakad kung hindi niya nakilala ang boses ni Lily na kasabay ng mga naglalakad patungo na simbahan. Nilapitan siya ni Lily at niyakap, “Musta na? Isang linggo ka ata nawala. Saan ka ba nagpunta?”, ramdam ni Hanna ang pag-aalala ng kaibigan. Ngumiti si Hanna kay Lily, “Sa Laguna, may mga guest kasi kaming mga Hapon. Gusto sa hotspring. Alam mo na” sabay tawa ng malakas ni Hanna.

Agad nilapitan si Lily ng kanyang tiyahin at hinila palayo kay Hanna.” O sige Hanna, kuwentuhan na lang tayo sa ibang araw ha,”habol ni Lily sa kaibigan. “Ok, ipagdasal mo na lang ako sa simbahan, ha!” Tumawa ulit si Hanna ng malakas. Wala siyang pakialam sa mga taong nakakarinig sa kanya, nasa kalsada siya at walang batas na nagbabawal na tumawa ng ganun.

Maagang naulila si Lily sa magulang, at ang kanyang tiyahin ang nagpalaki sa kanya. Mahigpit ang tiyahin ni Lily. Kailangan lagi siya sumunod sa mga utos nito, laging itinatanim sa ulo ni Lily na ang babae ay dapat pino ang kilos, marunong sa gawaing bahay, at may pananampalataya sa diyos, kung kaya obligasyon na ni Lily ang magsimba kada araw ng linggo at dumalo sa mga pagpupulong ng kung anu-anong aktibidad ng simbahan. Ito ang batayan ng tiyahin ni Lily ng pagiging isang mabuting babae.

Si Hanna ay lumaki na wala nang pamilya. Bata pa siya ng magkahiwalay ang kanyang mga magulang. Iniwan siya sa kanyang lola na namatay naman agad pagka-gradweyt niya ng grade six. Hindi na rin siya nagkainteres na hanapin pa ang kanyang nanay at tatay na alam niya ay meron na ring mga sariling pamillya.

Sa murang idad natutuhan na ni Hanna na buhayin ang sarili. Kung saan-saan siya namasukan bilang katulong, at maaga niyang naranasan ang pagsasamantala ng tao sa kanyang kalagayan, pang-aabuso sa kanyang pagkababae, na hindi niya namalayan na nasadlak na siya sa gawaing nagbebenta ng sarili para kumita. Pero laging naroon si Lily na kahit pinapagalitan ng tiyahin sa pakikipagkaibigan sa kanya ay patuloy pa rin itong umaalalay at hindi nagsasawang ipakita sa kanya na maganda ang buhay.

“Alam mo, Lily, bilib din naman ako sa iyo. Halos lahat ng tao dito sa lugar natin ang tingin sa akin putik, maruming babae, pokpok. Pero ikaw, hindi ka nahihiya na makita at malaman ng mga tao na kasama mo ako” si Hanna, habang kumakain sila sa panciteria na malimit nilang puntahan para magkita. “Alam mo, bespren, kahit ano pa sabihin nila, kahit ano pa tingin ng tao sa iyo, kaibigan kita, kilala kita, at hindi ko malilimutan na ikaw ang lagi kong tagapagtanggol kapag inaaway ako ng nga kalaro natin noong mga bata pa tayo.” Ito ang malimit na litanya ni Lily kay Hanna sa tuwing mag-uusap sila tungkol sa imahe ni Hanna.

Tumawa ng malakas si Hanna. Sanay na si Lily sa kaibigan. Ugali na nito tumawa ng malakas para matakpan agad ang lungkot sa mga mata nito. Halos lahat ng kuwento sa buhay ni Hanna ay pinagkatiwala na sa kanya ng kaibigan – ang pagmamalupit kay Hanna ng naging amo nito nang pumasok na katulong sa mag-asawang intsik, ang panghahalay kay Hanna ng pinagkatiwalaan niyang ipapasok siya ng trabaho sa Maynila, ang unang pagbubugaw kay Hanna sa isang chief inspector daw ng pulis para daw may proteksyon kung sakaling makasuhan ng bagansya, ang mga luha ni Hanna sa tuwing lalaitin siya ng mga tao dahil sa kanyang trabaho, at isa ang tiyahin ni Lily, si aling Ilyang, sa nag-aakusa kay Hanna na masamang babae, na hindi niya maintindihan na ang isang taong simbahan ang nangunguna pa sa pagyurak sa pagkatao ng kaibigan. At ganundin ang mga tao sa gobyerno.

Malaking tanong kay Lily bakit sa napapanood niya sa TV, mga babae lamang ang hinuhuli at kinakasuhan. Hindi ba importante ang mga dahilan kung bakit ginagawa nila ang ganung trabaho, tulad ng kaibigan niyang si Hanna. Gusto lang naman ni Hanna mabuhay. At kung magsawa na ang kaibigan niya sa buhay at magpatiwakal ito, magagalit naman ang simbahan.

Sa tingin ni Lily kahit linggo-linggo siya nagsisimba, hindi rin naman kaya ng simbahan tuparin ang homily nila. Si Lily ang tanging taong pinagkakatiwalaan ni Hanna. Saksi si Hanna sa paraan ng pagdisiplina ng tiyahin ni Lily sa kanya, ang pagpaparusa sa tuwing magkakamali si Lily. Natatandaan pa ni Hanna, noong bata pa sila ni Lily, nakita niya ang malalaking pasa sa braso nito.

Sumbong sa kanya ni Lily, pinalo daw siya ng kahoy ng kanyang tiyahin dahil nahilaw ang kanyang sinaing. At minsan naman sugat-sugat ang tuhod ni Lily, dahil pinaluhod siya sa asin dahil hindi niya makabisado ang pagdarasal ng rosaryo. Pati ang mga isinusuot na damit ni Lily ay mismo ang kanyang tiyahin ang tumatahi para daw hindi sumunod si Lily sa mga usong damit ngayon ng kabataan. Ang pakikipagkaibigan na lang sa kanya ni Lily ang hindi kayang kontrolin ng tiyahin nito.

Masaya sina Hanna at Lily kapag magkasama. Lahat ng bagay sa buhay nila ay kanilang pinagkukwentuhan. Lumalabas ang tunay na Lily, na isang masayahin, mahilig magbiro at malambing na kaibigan, na kabaligtaran naman ni Hanna na laging seryoso, sentimental ngunit matapang na halata naman na inaral na lamang ni Hanna sa mga karanasan niya sa buhay.

Hindi namalayan ng dalawa na inabot na sila ng gabi sa panciteria. Sanay na ang may-ari nito, si aling Conching, sa kanilang dalawa na parang kaytagal na hindi nagkita kung magkwentuhan. Mabait si aling Conching, naiintindihan nito ang pagkakaibigan ng dalawa. Kung maari nga ay siya na ang kumupkop sa dalawang dalagitang ito.

Sakay ng traysikel ang dalawa na masaya pa ring nag-uusap, “Naku, Lily, tiyak hindi lamang sermon ang aabutin mo kay aling Ilyang”, ang tiyahin ni Lily. “Baka isang linggo kang hindi palalabasin ng bahay para magdasal ng paulit-ulit ng rosaryo bilang bayad sa kasalanan mo sa pagsama sa akin”, kantiyaw ni Hanna. “Sanay na ako, magsasawa din si Tiyang,” maigsing sagot ni Lily. “Uy, mukhang seryoso bespren ko, nagbibiro lang ako ha, para masaya,” bawi ni Hanna.

Naputol ang masayang kuwentuhan ng magkaibigan ng biglang may humarang sa sinasakyan nilang traysikel, “Pare, sa amin mo na ibaba ang dalawang dilag na yan.” Inakabayan ng isang lalaki ang drayber ng traysikel. Bigla ang rehistro ng takot kay Lily, samantalang nagtaray pa si Hanna, “Hoy, mga dimonyo kayo palampasin nyo kami!” Bigla may humaltak sa braso ni Hanna na nasa loob pa ng traysikel.

“Sige na baba na kayo!”, sigaw ng isang lalaki na naamoy agad ni Hanna na hindi lang sa alak kargado ang apat na lalaking humarang sa kanila. Niyakap agad ni Hanna si Lily na nanginginig sa takot. Lalo na ng iniwan na sila ng drayber ng traysikel na takot na takot sa baril na itinutok sa kanya ng lalaki.

“Mga mama, maawa po kayo sa amin, kung may masama po kayong binabalak, huwag nyo na pong ituloy. Matakot po kayo sa diyos.” Humahagulgol na si Lily.

Nagtawanan ang apat na kalalakihan na hawig ang mga hitsura sa mga kontrabida sa sine. “Sige madilim naman dito, hindi tayo makikita ng diyos. Ito ang gusto ko, mukhang virgin pa, pare!”, sigaw ng isang lalaki at bigla niyakap si Lily. Napasigaw si Lily sa sobrang takot. “Diyos ko tulungan mo kami!” “Bitiwan nyo ang kaibigan ko!” si Hanna, “Ako na lang, sanay ako sa pagpapaligaya ng lalaki. Trabaho ko ito kahit sabay-sabay pa kayo.” “Wow, ibang trip ito, mga pare”, binitiwan nila si Lily at sabay-sabay na dinaluhong si Hanna ng apat na lalaking tila mga baliw.

Napako sa pagkakatayo si Lily habang nakikita niya kung paano babuyin si Hanna ng mga halimaw, panay ang usal niya ng dasal, ilang ama namin at aba ginoong maria ang paulit-ulit niya binibigkas at umaasa si Lily na magkakaroon ng milagro at ililigtas sila ng kaibigan niya ng isang anghel na ipapadala ng diyos. Umaalingawngaw sa tenga ni Lily ang mga halakhak ng mga halimaw at ang pagdaing ni Hanna sa sakit ng pang-aabuso at pagluray sa kanya.

BANG! Putok ng baril na tumama sa likod ng isang lalaking nakaduhapang kay Hanna. At isa pang putok na sinundan pa ng maraming putok ng baril.

Bumulagta ang apat na lalaki sa harapan ni Hanna. Gimbal si Hanna. Si Lily na bakas ang poot sa mukha nito, hawak ang baril na kanina ay itinutok sa kanila ng isa sa apat na halimaw . Sinugod ng yakap ni Hanna si Lily. “Bespren, bespren. Wag ka matakot ha.” Nanginginig ang buong katawan ni Lily, ngunit makikita sa mata nito ang matinding galit. “Mga hayop sila! Dapat silang mamamatay!”

“Oo, tama ka, bespren, wala silang karapatang mabuhay dito sa mundo.” Pinayapa ni Hanna si Lily. “Umalis na tayo dito. Huwag kang matakot.”

Niyakap ni Hanna si Lily nang mahigpit, at nagsimula silang humakbang palayo sa lugar na yun, dahan-dahan, unti-unti.

Hanggang bumilis ang hakbang ng magkaibigan, patakbo, patakas sa madilim na lugar ng kanilang kalbaryo.

- nalathala sa magasing ANG MASA, isyu ng Abril-Mayo 2012, mp. 20-21.