Biyernes, Setyembre 4, 2015

BACLARAN - tula ni Edelio De los Santos

BACLARAN
tula ni Edelio De los Santos 

Tahanan ng diyos ay 'di kalayuan,
may mga mag-anak, higaa'y bangketa,
katabi'y sugalan nilang mayayaman.

Amoy-palikuran, ugong ng lansangan,
sa lupa ang langit ay hindi makita,
tahanan ng diyos ay 'di kalayuan.

Sa sidhi ng hangad masidlan ang tiyan,
dangal niyang taya, barya ang kinita,
katabi'y sugalan nilang mayayaman.

Kung buhay magbiro, papatak ang ulan,
hahanap ng silong ang basang pamilya,
tahanan ng diyos ay 'di kalayuan.

Sa kulob at erkon na mga sasakyan,
ang tingin sa kapwa, hawig ng basura,
katabi'y sugalan nilang mayayaman.

Sa gilid ng panghi't tuwid daw na daan,
pag-unlad ng bansa'y huwad na pag-asa,
tahanan ng diyos ay 'di kalayuan,
katabi'y sugalan nilang mayayaman.

Biyernes, Hulyo 25, 2014

PARA SA IYO, AKING GURO - Tula ni Ka Gem De Guzman, BMP

Si Ka Gem de Guzman, nasa dulong kaliwa, habang kasama ang mga guro sa pangunguna ni Sir Benjo Basas, pangulo ng Teachers' Dignity Coalition (TDC) at unang nominado ng Ating Guro party list.
PARA SA IYO, AKING GURO
Tula ni Ka Gem De Guzman, BMP

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero natutunan ko sa iyo ang sets
and subsets of numbers and things.

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero dahil  sa iyo, naintindihan ko
ang  tungkol sa angles and sides of a right triangle
at tinawag na Phytagorean Theorem.

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero sa iyo nagmula ang di ko malilimutang  
“the product of the means equals the product of the extremes.”

Akala mo di ako nakikinig,
pero sa iyo ko nalaman ang living and non-living things,
organic at inorganic at ang natural na mundong ginagalawan natin.

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero dahil sa iyo naisaulo ko ang Periodic Table of all Elements
na nagamit ko sa praktikal na buhay.

Akala mo di ako nakikinig,
pero sa iyo ko natutunan ang Law of Motion ni Newton
“for every action, there is a corresponding reaction.”

Akala mo ay di ako nakikinig,
pero napakahalaga sa araw-araw  na buhay    
ang naituro mo na “law of supply and demand.”

Akala mo di ako nakikinig,
pero inumpisahan mo sa mura kong isipan na    
saliksikin ang kasaysayan ng  Pilipinas at mundo
Mula Silangan pa-Kanluran.

Akala mo di ako nakikinig,
pero dahil sa iyo, natutunan kong mahalin
ang sariling wika at dito’y nagpakadalubhasa.

Akala mo di ako nakikinig,
pero kahit baluktot ang dila, nauunawaan ko at nabibigkas
ang wikang Ingles at di kayang lokohin ng sinumang mga dayo.

Akala mo di ako nakikinig,
pero nagamit ko paglabas sa paaralan ang mga
turo mo sa grafting, budding, marcotting at iba pang teknolohiya
at mga kwento ng buhay sa oras ng recess.

Akala mo di ako nakikinig,
pero nagsilbi sa aktwal na buhay ang mga lektyur at karanasan
sa military training at scouting.

Akala mo di ako nakikinig,
sa ispesyal na regalo mo para ako matuto,
kaakibat ng pagpapahalaga mo sa akin
na dinagdagan mo pa  ng pagmamahal;
di mo lang alam kung gaano kahalaga sa akin
ang iyong naibahaging kaalaman.

Sapagkat tumulong kang baguhin ang lahat,
sa bawat isa sa aming nahawakan mo,
kusang lumabas ang kanya-kanyang angking galing
na gumabay
para iguhit
ang mga layunin sa buhay.
Iyan ay bagay na walang katumbas na salapi.

Nakinig ako ....
at gusto kong pasalamatan  ka sa lahat  ng bagay
na  nagawa mo sa akin
noong akala mo
ay hindi ako nakikinig. #

* BMP - Bukluran ng Manggagawang Pilipino

Huwebes, Hunyo 19, 2014

Basta't gawin natin ang mabuti - tula ni GBJ

BASTA'T GAWIN NATIN ANG MABUTI
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

kaaway silang naniniwala sa sabi-sabi
mga mapangwasak silang ang kapara'y buwitre
mapanira sa kapwa, sakim, at makasarili
masaya silang ang iba'y kanilang binibigti

sila'y mga buwitreng walang katiting na bait
silang nabubuhay sa yabang, katakawan, inggit
sarili nilang ginhawa ang laging ginigiit
habang karapatan ng iba yaong ginigipit

huwag tayong tumulad sa kanilang pang-aapi
basta't gawin nating lagi kung ano ang mabuti
dukha man, may dangal tayong maipagmamalaki
pakikipagkapwa't pagpapakatao'y maigi

mula sa sariling pawis ang ating kakainin
mula sa sariling kayod bawat ating dadamtin
mula sa sariling sikap anumang palad natin
mula sa sariling sipag ang anumang kakamtin

tayo'y may dangal, sikaping may bait sa sarili
di nang-aagrabyado ng kapwa't di nang-aapi
nagpapakatao, masaya sa buhay, may silbi
nasa gawa't isip sa lahat ay makabubuti

Miyerkules, Abril 2, 2014

Si Teodoro Asedillo bilang Bayani ng Sariling Wika

SI TEODORO ASEDILLO BILANG BAYANI NG SARILING WIKA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Bago pa maging tagapagtanggol at maging Ama ng Wikang Pambansa si Manuel L. Quezon, may isa nang kilalang guro sa kasaysayan ang unang nagtanggol sa sariling wika, at siya si Teodoro Asedillo.

Dapat ituring na bayani ng wikang pambansa ang rebolusyonaryong guro na si Teodoro Asedillo. Ayon sa kasaysayan, labing-isang taon naglingkod bilang guro si Maestro Asedillo sa mababang paaralan ng Longos sa lalawigan ng Laguna, mula taong 1910 hanggang 1921. Bilang guro, itinuro niya ang lahat ng aralin sa maghapong pagpasok sa klase ng mga mag-aaral sa elementarya. Siya’y naangat bilang head teacher ngunit nagpatuloy siyang nagturo sa mga batang nasa ikatlo at ikaapat na baytang. Kilala siya sa kahusayan sa pagtuturo. Isang disiplinaryan, ayaw niya sa mga estudyanteng nagbubulakbol, di nagsisikap matuto, at nagsasayang lang ng oras.

Nang panahong iyong sakop ng Amerika ang bansa, ipinagbawal ang paggamit ng sariling wika sa pagtuturo, at yaong gumagamit nito'y pinarurusahan. Noong elementarya ako'y naranasan ko rin ang ganito sa aming paaralan, ipinagbawal ang paggamit ng sariling wika, at may parusa ang magsasalita ng sariling wika, gayong mahigit na kalahating siglo na yaong nakararaan sa panahon ni Asedillo. Matutunghayan natin ang eksenang ito sa unang bahagi ng pelikulang Asedillo na pinagbidahan ni Fernando Poe Jr. na ibinase sa kanyang buhay.

Isa sa pinagtuunan ng pansin ng mga Amerikanong kolonisador ay ang Department of Public Instruction (DPI) sa kanilang kampanya ng pasipikasyon (pwersahang pagpayapa) at asimilasyon (sapilitang pagpapalunok sa atin ng sarili nilang kultura). Sa pamamagitan ng Philippine Commission Act No. 74 (Enero 1901), iniatas ni Gobernador-Heneral Elwell Otis ang mga sumusunod na polisiya: (1) sentralisadong sistema ng batayang edukasyon; (2) paggamit sa Ingles bilang wikang panturo at komunikasyon; at (3) pagtatatag ng isang kolehiyong normal para sa maramihang pagsasanay ng magiging mga guro. 

Ang mga pangyayari at kalagayang ito ang nagtulak sa unang paghihimagsik ni Asedillo. Pinili niyang gamitin ang wikang Pilipino sa halip na wikang Ingles. Iminulat niya ang mga mag-aaral sa kagitingan at aral ng mga bayaning Pilipino, habang tinuruan din niya ang mga mag-aaral ng awiting makabayan. Hindi rin niya ginamit ang mga aklat na sinulat ng mga dayuhang awtor. Dahil dito, siya’y kinasuhan ng insubordinasyon o pagsuway sa kautusan ng kagawaran noong 1923. Ipinagtanggol niya ang sarili at ikinatwirang hindi dapat ipilit sa mga batang Pilipino ang kulturang banyaga sa kanilang karanasan at pang-unawa. Ngunit siya’y natalo at natanggal sa pagtuturo. Ang pamilyang Asedillo ay naghirap ng husto. 

Anong saklap na pangyayari! Nang dahil sa pagtatanggol sa sariling wika na dapat gamitin sa pagtuturo, siya pa ang natanggal.

Naging masalimuot ang buhay ni Asedillo mula noon. Hinirang siya ng alkalde sa bayang San Antonio bilang hepe ng pulisya roon, ngunit nabiktima ng pang-iintirga at natanggal bilang hepe.

Nang maitatag ang Katipunan ng mga Anakpawis sa Pilipinas (KAP) noong 1929, sumapi rito si Asedillo nang nagkatrabaho na siya bilang magsasaka sa taniman ng kape. Hanggang siya'y atasaan ng pamunuan ng KAP na lumuwas sa Maynila upang mag-organisa ng mga manggagawa partikular sa unyon ng La Minerva Cigar and Cigarette Factory sa Tondo, hanggang sa ang mga manggagawa rito ay nagwelga. Sa welgang iyon ay pinagtangkaan siyang arestuhin ng Konstabularya ngunit nakatakas siya patungong Laguna, ang kanyang probinsya. 

Bumalik siya sa Laguna kung saan may base ng magsasaka ang KAP. Muli siyang nag-organisa. Napagtanto niyang hindi na maaari ang parlamentaryong paraan lamang ng protesta. Hindi na libro, plakard at araro ang hawak-hawak, kundi baril, bilang isang mandirigma ng masa. Ipinakita niya ang kahusayan sa pamumuno, at nagsagawa sila ng repormang agraryo, pinababa ang buwis o upa sa lupa.

Sumanib si Asedillo sa mga pwersa ni Nicolas Encallado, na kilala sa tawag na Kapitan Kulas.

Naging alamat si Asedillo sa mga lugar na pinaglalabas-masukan niya noon sa Laguna at Tayabas. Siya’y katulad ni Robin Hood na ang kinukuha sa mayayaman ay ibinibigay sa mahihirap. Sinasabing araw na araw ay ligtas siyang nakakapaglakad sa mga kalye ng pinagmulan niyang bayan, at pinakakain siya ng taumbayan at pinatutuloy sa kanilang bahay.

Noong Disyembre 31, 1935, pagkaraan ng mahigpit na paghahanap ng mga tropa at ahente ng gubyerno kina Asedillo at Encallado, natagpuan nila ang pinagtataguan ni Asedillo sa Cavinti, Laguna. Sa labanang nangyari, napatay si Asedillo at ang dalawa niyang badigard. Pagkaraa’y inilibot ng Konstabularya sa bayan-bayan ang bangkay ni Asedillo na tadtad ng bala. Ang buong ngitngit ng kaaway ay ipinadama kahit sa kanyang luray na bangkay. Kinaladkad sa mga poblasyon, sa harap ng mga presidencia ng mga bayang kanyang kinilusan, upang ipagyabang na patay na si Asedillo. Si Asedillo ay itinulad kay Kristong ipinako sa krus hanggang sa mamatay.

Marahas na wakas ang nangyari kay Teodoro Asedillo, guro at tagapagtanggol ng sariling wika. Ngunit ang halimbawa niya bilang tagapagtanggol ng sariling wika, una pa kay Manuel Quezon, ay hindi dapat mabaon sa limot. Dapat siyang itaguyod sa panahong ito na dinedelubyo ng globalisasyon ang edukasyon at K-12 upang huwag nang pag-aralan ng sambayanang Pilipino ang sariling wika, at matuto na lang ng wikang dayuhan upang maging alipin sa ibang bansa.

Noong kanyang panahon ay wala pang idinedeklarang wikang pambansa, ngunit ang pagtataguyod niya ng sariling wikang nakagisnan niya ay malaking bagay na upang kilalanin siyang tagapagtanggol ng sariling wika at hindi ng wika ng dayo.

Dapat itaguyod ang simulan ni Teodoro Asedillo, hindi lamang ang kanyang paninindigan noong siya'y kasapi ng KAP, kundi higit sa lahat, bilang tagapagtanggol ng sariling wika.

Dapat siyang kilalanin at gawan ng bantayog bilang ganap na pagkilala sa kanya at ituring siyang bayaning nakibaka laban sa mga dayuhan at bayaning nanindigan para sa sariling wika. Halina't tayo'y magkaisa upang bigyang parangal si Asedillo bilang una pa kay Quezon sa pagtataguyod ng sariling wika.

Mabuhay si Teodoro Asedillo, rebolusyonaryo, tagapagtanggol ng api, at bayani ng sariling wika!

Martes, Agosto 21, 2012

Kahilingan ng Vendor - tula ni G. Ramon B. Miranda

 Kahilingan ng Vendor
ni Ramon B. Miranda

Trabaho namin ay simple at marangal,
Laging nasa kalye’t  pag-unlad mabagal.
Hindi nagsasawa pag benta’y matumal,
Upang mabuhay lang aming minamahal.

Ngunit ano itong nangyayari sa ‘min?
Buhay naming vendor laging patawirin.
Maliit ang kita’t maraming pasanin,
Kinukurakot pa aming kakainin.

Hanapbuhay namin  ay “eyesore” sa iba.
Kaya’t MMDA kami’y ginigiba.
Aming kabuhayan laging sinusuba,
Ng mga buwitreng  tila’y naglipana.

Ang ating gobyerno masyadong mahigpit,
Lalo na sa aming mga malilit.
Pag hindi tumigil sa panggigipit
Dugo’t pawis namin sa inyo’y sasapit.

* Si Ginoong Miranda ay isang guro sa Arellano High School sa Maynila, at aktibong opisyal ng Teachers Dignity Coalition (TDC)

Ang Vendor - tula ni G. Ramon B. Miranda

Ang Vendorni Ramon B. Miranda

Ang vendor sa kasaldahan
Naglilingkod sa mamamayan
Laman ng lansangan!

Laging lumalaban,
Sa bwitre at tulisang bayan.
Ang vendor ay maaasahan.

Kahit hinahabol,
Ang pagtiinda’y laging protektado.
Laging lumalaban!

Nagtungo sa MMDA.
Karainga’y kanilang ipinaalam
Ang vendor ay maaasahan.

Nagsulputan ang kapulisan
Hinanap ang vendor na lumalaban.
Laging nasa lansangan!

Makibaka! Huwag matakot! Ang sigawan.
Vendor ay tinakot, ang karapata’y ipinagpilitan.
Ang vendor ay maaasahan.
Laging lumalaban.

* Si Ginoong Miranda ay isang guro sa Arellano High School sa Maynila, at aktibong opisyal ng Teachers Dignity Coalition (TDC)

Word Cinquan Poem - tula ni G. Ramon B. Miranda

Word Cinquan Poem
ni Ramon B. Miranda

VENDOR
TAONG MASIPAG
NAGSISILBI SA MAMAMAYAN
KINAGIGILIWAN NG MGA MAMIMILI
NAGTITINDA

MMDA
TAONG GOBYERNO
NAGDEDEMOLISH NG TAHANAN
KINAIINISAN NG VENDOR
MARAHAS

SUKI
TAONG NAMIMILI
MAHILIG SIYANG TUMAWAD
KAIBIGAN NG MGA VENDOR
PARUKYANO

* Si Ginoong Miranda ay isang guro sa Arellano High School sa Maynila, at aktibong opisyal ng Teachers Dignity Coalition (TDC)