Sabado, Setyembre 17, 2022

Kislap ng diwa

kumikislap ang diwa
nitong abang makata
ideyang di mawala
heto na't ginagawa

sa kislap ng panulat
ang masa'y minumulat
habang sa puso'y bakat
ang nabahaw na sugat

- gbj/09.16.2022

Di pipi

tahimik ako ngunit di pipi
na basta sinasalya sa tabi
may karapatan ding masasabi
na hindi papayag magpaapi

- gbj/09.16.2022

Miyerkules, Setyembre 14, 2022

Kwento: Magrarali ang maralita sa DOLE


MAGRARALI ANG MARALITA SA DOLE
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Napagkaisahan ng mga maralitang magsagawa ng pagkilos sa harap ng Kagawaran ng Paggawa. Inanyayahan nila ang iba pang lider-maralita upang pag-usapan ang pagkilos.

Dumating si Aling Ligaya sa pulong. Ang agad niyang tanong: “Bakit sa DOLE? Hindi ba’t isyu ng maralita ay pabahay? Hindi ba’t sa matagal na panahon ay pabahay ang ating panawagan? Kaya bakit sa kagawarang iyan tayo magrarali?”

“Tama ka, Ligaya.” Ang sabad ni Mang Bitoy, “Lumaki na akong nasa barungbarong nakatira, at sumasama sa mga pagkilos na pabahay ang isinisigaw. Bakit ngayon, sa DOLE? Hindi naman tayo manggagawa.

Agad naman siyang sinagot ni Aling Luningning, “Iyan nga ang punto, eh. Alam nyo, Ligaya, Bitoy, ang isyu ng maralita kaya siya tinawag na maralita ay hindi lamang pabahay, kundi ang karalitaan, kahirapan, pagdaralita, karukhaan. Karamihan sa ating mga maralita ay walang trabaho. Kaya heto sina Mang Igme na nagmungkahi ng malaking pagkilos sa DOLE para ipanawagan ang Trabaho Para sa Maralita.”

“Dagdag pa riyan, Ligaya,” si Mang Igme, “sabi ng pamahalaan na kulang daw ang trabaho. Kaya ang nakikita nating solusyon diyan, gawing anim na oras na lang ang otso oras na paggawa upang ang natitirang oras ay ibigay sa maralita. Kung sa loob ng 24 oras sa isang araw ay may tatlong manggagawang tigwawalong oras ang trabaho, na legal ayon sa batas, aba, kung magiging anim na oras ang paggawa sa isang araw, sa loob ng 24 oras, may apat na manggagawa na ang nagtatrabaho. Yung nadagdag sa labor force sa bawat araw ay ang maralitang nabigyan ng trabaho.”

“Oo nga, ano,” pagsang-ayon naman ni Aling Ligaya. “Tama po kayo, mga kasama. Bakit hindi natin kaagad naisip iyan? Ibig lang sabihin, kung hindi kaya ng gobyerno makapagbigay ng solusyon, tayong mga maralita ang magsasabi ng solusyon sa kanila. Kung kulang ang trabaho sa paggawang otso oras kada araw, aba’y gawing anim na oras kada araw ang trabaho upang ibigay ang anim na oras pa para sa maralita. Nauunawaan ko na.”

“Sige, paano ang gagawin natin? Kunin muna ang manila paper at pentel pen para maisulat ang ating plano.” Ani Mang Igme.

Kaya sa isang malapad na tabla ay idinikit nila ang isang manila paper upang pagsulatan ng gagawin nilang plano ng pagkilos.

“Ang pangkalahatang layunin ng ating pagkilos,” isinulat ni Mang Igme sa manila paper, “ay maikampanya natin ang ating mga hinaing na magkaroon ng trabaho ang mga maralita. Ang mga isusulat nating islogan sa mga plakard ay:  Trabaho Para sa Walang Trabahong Maralita! Gawing Anim na Oras ang Otso Oras na Paggawa! Palagay ko ang dalawang islogan na iyan ay sapat na. Mga tigsasampung plakard bawat islogan. Ayos ba, mga kasama? Bago ang pagtatakda ng petsa, ilan sa inyo ang nais lumahok?”

Maraming nagtaasan ng kamay, nasa higit dalawampung katao.

“Ilan pa ang maaari ninyong pasamahin para mas marami tayo? Sa ngayon ay may badyet tayo para sa dalawang dyip.” Si Mang Igme pa rin.

“Hindi ba nakakatakot sumama sa rali?” Ani Inggo, na binatilyong sa murang edad ay nagtratrabaho na bilang magbabasura.

“Aba’y karapatan natin ang ating ipinaglalaban dito, kaya bakit ka matatakot, at kasama mo naman kami.” Agad na sabi ni Aling Tikya na dati ring unyonista sa pabrika nila bago iyon nagsara.

Nagtanong muli si Aling Ligaya, “Pwede ba nating imbitahan ang mga unyong kakilala natin upang samahan tayo sa ating pagkilos?”

“Aba’y maganda ang mungkahi mo, Ligaya. Hayo’t anyayahan natin silang samahan tayo.” Agad na pagsang-ayon ni Mang Kulas na isa ring lider sa kanilang purok. “Dagdag pa riyan ay isama natin sila sa ating mabubuong nego panel upang sakaling maharang tayo sa DOLE ay may kasama tayong mga manggagawa.”

“Ikaw na, Ligaya, ang magsabi sa unyon ng mga manggagawa. Sana’y hindi nila tayo tanggihan sa munti nating kahilingan.” Sabi ni Mang Igme. “Kailan ang mungkahi ninyong araw? Sinong gagawa ng panawagan sa midya? Sinong magsusulat ng ating pahayag? Baka ihanda muna natin ang polyeto na magpapaliwanag sa ating mga kapwa maralita kung bakit sa DOLE tayo magrarali.”

“Sige po, akuin ko na po ang pagsusulat,” Sabi ng dalagang si Juday.

“Aba’y maaasahan talaga ang mga kababaihan pagdating sa pagkilos nating maralita.” Pagmamalaki ni Aling Luningning sa kanyang anak.

Natapos ang pulong na may kislap ng pag-asa sa kanilang mga mata.

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Setyembre 1-15, 2022, pahina 18-19

Martes, Setyembre 13, 2022

Pusang uhaw

PUSANG UHAW

sige lang, pusa, dapat matighaw
ang iyong nararamdamang uhaw
tubig baha man o galing kanal
kung sa uhaw ay di makatagal

buti naman at naiinom mo
ang bigay ng kalikasang ito
tubig mang mula ulan o bagyo
ay makakatighaw ngang totoo

habang ako nama'y nanonood
na pagmasdan ka'y kinalulugod
galing man ang tubig sa alulod
ay nakainom kang di hilahod

di ka tulad naming mamamayan
na boteng tubig, bibilhin naman
mahal man ang presyo'y babayaran
mawala lamang ang kauhawan

- gregoriovbituinjr.
09.13.2022

* nakunan ng bidyo ang pusang ito sa isang bangketang nadaanan ng makatang gala

Umaga umuga, umiga ang sapa

UMAGA UMUGA, UMIGA ANG SAPA

UMAGA nang lindol naramdaman
tila ba iyon na'y katapusan
UMUGA ang buong kalupaan
hanap agad ay makakanlungan
UMIGA ang sapa't lalamunan
ang mga hayop ay atungalan

gunita sa isang lalawigan
na gagawin ay di ko malaman
lalo na't tila pinagsakluban
na noon ng lupa't kalangitan
ah, mag-ingat tayo, kababayan
ang ganito'y ating paghandaan

- gregoriovbituinjr.
09.13.2022

Martes, Setyembre 6, 2022

Tula sa kapayapaan

Di ako nakadalo sa miting ng PAHRA (Philippine Alliance of Human Rights Advocates) ng 2pm. May kasabay, nakadalo ako sa miting ng grupong PAGGAWA (Pagkakaisa ng Uring Manggagawa) sa Diokno Hall sa CHR (Commission on Human Rights). Trade Union Action Day for Peace ng WFTU (World Federation of Trade Unions). Sa talakayan ay nakagawa ako ng tula, at nang ako'y tinawag ay binigkas ko ang sumusunod na tula:

TULA SA KAPAYAPAAN
Alay sa Trade Union Action Day for Peace

kapayapaan, imperyalistang gera'y itigil
ang buhay ng tao'y di dapat basta kinikitil
digmaan ng mga bansa'y sinong makapipigil
baka nuclear misayl, gamitin ng bansang sutil

kaya nararapat lamang ang ating panawagan
na baguhin ang bulok na sistema ng lipunan
sa pangarap na mundo, hangad ay kapayapaan
may kaginhawahan ang lahat, di lang ang iilan

O, uring manggagawa, dapat tayong magtulungan
tayo'y magkapitbisig, imperyalismo'y labanan
ang mapagsamantalang kapitalismo'y wakasan
ang sosyalismo'y tahakin, baguhin ang lipunan

- gregoriovbituinjr.
09.06.2022



Biyernes, Setyembre 2, 2022

Salin ng tulang Fragments of Olympian Gossip ni Nikola Tesla

Mumunting Tipak ng mala-Olimpyang Tsismis
Tula ni Nikola Tesla
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.
16 pantig bawat taludtod

Habang nakikinig ako / sa kosmikong telepono
Nagagap ko’y sinalita / mula sa hanging Olimpya.
Isang bagong dating yaong / lumitaw sa kaligiran;
Kayrami kong mga hula, / akibat ang mga tunog.
"Nariyan si Archimedes / na tangan ang kanyang pingga
Abala pa ring lutasin / ang dati pang suliranin.
Anya: ang bagay at lakas / ay nariyang nababago
At mali ang mga batas / na tinging di nababago"
"Sa ibaba, sa Daigdig, / gumagawa silang buong tindi
Dumating ang mga ulat / nang malawaka’t mabilis.
Pinakahuli’y nag-ulat / ng isang kosmikong baril.
At ang mapukol ka na nga’y / kayhirap nang kasiyahan.
Kaya anong ingat namin / sa kayraming nakataya,
Peste ang mga pulubi — / na hindi pagkakamali.”
“Anong sama, Sir Isaac, / katanyagan mo’y sinayang 
At ang dakila mong agham / ay kanilang binaligtad
Ngayon ang mahabang buhok / na lokong Einstein ang ngalan,
Mga turo mong magaling / ay sinisi nang taimtim.
Anya: ang bagay at lakas / ay nariyang nababago
At mali ang mga batas / na tinging di nababago"
"Napakabobo ko pala, / O, minamahal kong anak,
Sa paggagap sa iskemang / pinipihit ko ng husay.
Ang aking mga alagad / ay may matinding kaisipan
Ako nama’y masaya nang / manatili sa likuran,
Marahil ako’y nabigo, / datapwat kaya’y ginawa,
Iba’y maaaring gawin / ng aking mga maestro.
Halika, Kelvin, at ako’y / tapos na sa aking tasa.
Kaibigan mong si Tesla’y / kailan kaya darating."
"Ay, sagot naman ni Kelvin, / lagi naman siyang huli,
Walang silbi ang anumang / gawin mong pagsasalangsang.”
Katahimikan — ragasa’y / basa’t kaylambot na paa
Kaya ako’y kumatok at —/ may kaguluhan sa daan.

Isinalin ng Setyembre 2, 2022 sa Maynila, Pilipinas.

* Si Nikola Tesla (10 Hulyo 1856 – 7 Enero 1943) ay isang imbentor, inhinyerong mekanikal at elektrikal. Malimit siyang tinatanaw bilang isa sa pinakamahahalagang mga tapag-ambag sa pagsilang ng pangkomersiyong kuryente at higit na kilala dahil sa kanyang "mapanghimagsik" na mga pagpapaunlad sa larangan ng elektromagnetismo noong huling bahagi ng ika-19 daang taon at maagang bahagi ng ika-20 daang taon. Siya ang imbentor ng AC (alternating current) sa kuryente.
* Ang tulang ito’y isinulat ni Nikola Tesla noong 1920s para sa kanyang kaibigang si George Sylvester Viereck.
* Ang orihinal na tula sa wikang Ingles ay nasa kawing na:
from the link: https://www.facebook.com/photo/?fbid=481602080640621&set=a.179863247481174

Fragments of Olympian Gossip
Poem by Nikola Tesla

While listening on my cosmic phone
I caught words from the Olympus blown.
A newcomer was shown around;
That much I could guess, aided by sound.
“There’s Archimedes with his lever
Still busy on problems as ever.
Says: matter and force are transmutable
And wrong the laws you thought immutable.”
“Below, on Earth, they work at full blast
And news are coming in thick and fast.
The latest tells of a cosmic gun.
To be pelted is very poor fun.
We are wary with so much at stake,
Those beggars are a pest—no mistake.”
“Too bad, Sir Isaac, they dimmed your renown
And turned your great science upside down.
Now a long haired crank, Einstein by name,
Puts on your high teaching all the blame.
Says: matter and force are transmutable
And wrong the laws you thought immutable.”
“I am much too ignorant, my son,
For grasping schemes so finely spun.
My followers are of stronger mind
And I am content to stay behind,
Perhaps I failed, but I did my best,
These masters of mine may do the rest.
Come, Kelvin, I have finished my cup.
When is your friend Tesla coming up.”
“Oh, quoth Kelvin, he is always late,
It would be useless to remonstrate.”
Then silence—shuffle of soft slippered feet—
I knock and—the bedlam of the street.

(Poem written by Nikola Tesla in the 1920s to his friend George Sylvester Viereck.)