Huwebes, Marso 30, 2023

Salinggogon

SALINGGOGON

kapara'y cherry blossom ng Japan ang salinggogon
na sa Masungi Georeserve makikita roon
aba'y Philippine native tree pala ang mga iyon
na huwag pabayaan kundi protektahan ngayon

sa Masungi at sa Upper Marikina Watershed
ito matatagpuan na may sayang ihahatid
di ito tutubo roon kung may mga balakid
tulad ng sabi'y development na unregulated

at mga gawaing ilegal na dapat labanan
mga lugar iyong nararapat maprotektahan
upang makinabang ang bayan at ang kalikasan
laban sa mapagsamantalang kupal at gahaman

wala pa sa U.P. Diksiyonaryong Filipino
ang salitang salinggogon nang agad tiningnan ko
sa susunod na edisyon sana'y isama ito
bilang malayang ambag sa ating salita rito

O, Salinggogon, ikaw ang cherry blossom ng bansa
na dapat naming ipagmalaki't di makawawa
dapat kang protektahan laban sa tuso, kuhila,
at kapitalistang pagtutubuan ka lang sadya

- gregoriovbituinjr.
03.30.2023

* ang unang litrato'y mula sa Philippine Star fb page, ang ikalawa'y mula sa Inquirer twitter, at ang ikatlo'y sa Masungi Georeserve fb page

Miyerkules, Marso 29, 2023

Kwento - Kapitbisig laban sa demolisyon

KAPITBISIG LABAN SA DEMOLISYON
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nagulantang kami sa tawag na may demolisyong nagaganap sa isang pamayanan sa Maynila, at kailangan daw nila ng tulong upang masawata ang nasabing demolisyon. Sa ganitong mga pagkakataon ay dapat maagap ang pagkilos at mabilis ang isipan dahil buhay at karapatan ang nakataya. Pag biglang nawalan ng tahanan ang isang pamilyang maralita, tiyak na malaking suliranin ito sa kanila. Saan na sila tutuloy pansamantala habang inaayos ang gusot na ito? Saan na ba titira ang kanilang mga anak? Paano ang eskwela ng mga bata?

Hindi ba’t kaya naman naroon sa iskwater ang pamilyang dukha ay dahil malapit iyon sa kanilang trabaho? Hindi sila titira roon kung malayo iyon sa pinakukunan nila ng ikabubuhay. Subalit nakatira sila sa nakatiwangwang na lupa, na noong una’y tinirhan ng kanilang mga magulang, na mula sa lalawigan ay umalis doon dahil sa hirap ng buhay. 

Nakakita ng trabaho o anumang mapagkakakitaan sa lungsod na umampon sa kanila, sa lungsod ng mga pangarap. Kaya sa lungsod ding iyon nila napiling manirahan kung saan malapit sa pinagkakakitaan nila.

Napakaraming kwento ng pakikipagsapalaran ng maralita upang maabot ang pinapangarap na buhay na maginhawa. Ngunit ngayon…

“Magbarikada tayo, mga kapitbahay! Hindi tayo papayag pasukin nila tayo upang wasakin ang ating mga tahanan at itaboy tayong parang mga daga sa malayo! Dito na tayo isinilang, nagkaisip, nagkaasawa, nagkaapo. Dito natin nakagisnan ang ating mga magulang, tapos ay basta na lang tayo palalayasin dahil nabili na ng isang malaking kumpanya ang kinatitirikan ng ating bahay? Ni wala man lang pag-uusap na naganap kung paano na tayo, kung may relokasyon bang malapit sa ating trabaho? Wala! Tayong mga maralita kasi ay masakit sa kanilang mga mata kaya para tayong hayop na tatanggalan nila ng karapatan at tahanan! May dignidad tayo bilang tao na di dapat binabalewala!” Ito ang mariing sabi ni Ate Lona sa kanyang talumpati sa magkakapitbahay.

Sang-ayon naman ang mga tao. At sinabi naman ni Mang Gusting, “Tama si Ate Lona, tayo ay mga taong may dignidad, may karapatan, may mga pangarap sa ating mga anak. Na kahit tayo’y mahirap, tayo ay may dangal na iniingatan. Kung tatanggalan nila tayo ng ating tahanan, winawasak nila ang ating buhay, kabuhayan at kinabukasan ng ating mga anak. Papayag ba tayo! Hindi! Tara na sa barikada, at ipagtanggol ang ating karapatan sa paninirahan at kinabukasan ng ating mga anak!”

Nasa gayon silang pagkilos nang dumating ang mga lider-maralita mula sa kabilang barangay sa pangunguna ni Ka Linda. Lumakas ang loob ng mga tao. Sina Ka Linda ang isa sa mga nagtagumpay sa pakikipaglaban noon laban sa paggiba sa kanilang kabahayan sa Brgy. 143. Muli nilang itinayo ang kanilang bahay at buhay. Dumating din sina Ka Igme ng Brgy. 147. 

Nakaamba na ang demolition team sa pangunguna ng isang malaking tao. Inihatid nito ang liham na diumano’y order na pinaaalis na sila sa kanilang mga tahanan dahil gigibain na ang mga ito upang bigyang daan ang pagtatayo ng malaking mall sa lugar. Nakapalibot sa kanya ang demolition team na mukha rin namang galing sa iskwater, tulad nilang maralita.

“Hindi kami papayag na mapaalis sa aming mga tahanan!” Sabi ni Ka Lona. Nagkapit-bisig na ang mga tao. Habang naghahanda naman ang iba ng kanilang pandepensa tulad ng binalot na tae at ihi upang ibato sa mga demolition team sakaling umatake na ang mga ito.

Umawat sina Ka Linda at Ka Igme at kinausap ang nagpapademolis na mukhang goons. “Bakit hindi man lang kinausap ang mga maralita tungkol sa proyekto? Wala silang kaalam-alam na may ganyang proyekto. Labag iyan sa UDHA! Dapat may negosasyon muna bago demolisyon! Saan sila titira, kakain at matutulog? Sa kalsada? Paano ang mga bata?” Ani Ka Igme.

“Bahala kayo! Basta sabi ng aking amo, dapat lumayas na kayo sa lupaing ito dahil nabili na niya ito. Maghabol na lang kayo sa korte! Sige, layas!” At sinenyasan ang demolition team na pumasok na. Dumating ang mga midya at kinunan ang nagaganap na tensyon. Patuloy pa ring kapitbisig ang mga maralita. Tila bato silang hindi matinag, habang nasa likod nila ang mga nakaalalay pang maralita sakaling magkaduguan.

Pumagitna si Ka Lona. Nakahanda na rin ang mga tao. Subalit…

Nahupa lang ang tensyon nang dumating ang isang taga-City Hall na pinahihinto ang demolisyon. “Huwag ituloy ang demolisyon, inatasan kami ni Mayora, ihinto na ang demolisyon. May negosasyong naka-iskedyul. Hintayin muna iyon.” Ilang sandali pa’y umalis na ang demolition team. 

Alam nila, pansamantala lang ang tagumpay na iyon. Kailangan pa rin nilang maghanda at maging mapagbantay. Dahil anumang sandali ay maaari pang bumalik ang mga iyon sa araw na hindi nila inaasahan. 

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Marso 16-31, 2023, pahina 18-19.    

Ka Jimmy Tadeo

KA JIMMY TADEO

anim kaming nakiramay mula sa Ex-D
at umawit bilang parangal kay Ka Jimmy
ng kantang "Detenido" para sa bayani
ng magsasaka, nakiramay nga'y kayrami

sa sasakyan pa lamang patungo sa sadya
munting kwaderno'y kinuha ko't nakagawa
ng dalawang taludtod ng alay na tula
na binigkas ko roon sa harap ng madla:

"Si Ka Jimmy Tadeo, lider-magbubukid
pangarap niya'y paglayang dapat mabatid
paglaya sa hirap na sa atin binulid
ng uring mapang-aping dusa ang hinatid

pagbabago ng sistema'y kanyang adhika
na sa kanya'y isang pangarap na dakila
pagpupugay, Ka Jimmy, ikaw ma'y nawala
ay mananatiling buhay ang iyong diwa"

bertdey din pala niya ang araw na iyon
nang luksang parangal ay idinaos doon
Ka Jimmy, pamana mong diwa'y aming baon
tungo sa lipunang asam at nilalayon

- gregoriovbituinjr.
03.29.2023

* salamat sa kumuha ng litrato na ibinahagi sa Ex-D

Wanted: Pusa

WANTED: PUSA

kaytindi ng pagmamahal sa kanyang pusa
marahil mayaman yaong nag-aalaga
aba'y tatlumpung libong piso ang pabuya
sa makakita sa pusa niyang nawala

sino kayang magkakainteres maghanap
sa pusang kung saan-saan na hinagilap
baka hanapin mo kung ikaw ay mahirap
sa pabuya pamilya'y kakaing masarap

aba'y talagang pinaskil pa ang litrato
wanted! may pabuyang tatlumpung libong piso
magtago na kung may kasalanang totoo
ngunit ito'y pusa, di kriminal na tao

- gregoriovbituinjr.
03.29.2023

* kuha ang litrato sa isang pader ng mga karinderya sa tapat ng SM Fairview

Martes, Marso 28, 2023

Panagimpan

PANAGIMPAN

minsan dapat mo pang mapanaginipan ang paksa
na bigla na lang magigising ng madaling araw
upang isulat agad ang ibinulong ng mutya
hinggil sa usaping lalapatan mo ng pananaw

isusulat ito ng pasalaysay o pakwento
o kaya'y patula na kinagigiliwang gawin
babangon sa banig, kukunin ang pluma't kwaderno
ang paksa'y agad pagmumunihan at nanamnamin

ang bunga ba'y masarap o ang danas ay mapait
ang mangga ba'y manibalang o matamis ang duhat
hinog na ba ang sinigwelas, kasoy at kalumpit
mag-ingat sa talahib, baka matibo ang balat

madaling araw pa lang, araw ay di pa masilip
papikit-pikit sa gitna ng gaserang ilawan
patuloy lang sa pagkatha ng nasa panaginip
maya-maya'y matatapos din ang napagnilayan

- gregoriovbituinjr.
03.28.2023    

Lunes, Marso 27, 2023

Heroes Street

HEROES STREET
(LANSANGAN NG MGA BAYANI)

nasa gilid lang ng Bantayog ng mga Bayani
ang Heroes Street o Lansangan ng mga Bayani
para kang tumapak sa tinapakan ng bayani
bagamat di mo iniisip magpakabayani

di iyon mataong lugar, gayong may tao naman
di tulad ng Monumento doon sa Caloocan
o sa Luneta sa lungsod, ang dating Bagumbayan
gitna ng Centris at Bantayog ang maikling daan

Heroes Street, lansangan ng lumaban sa marsyalo
sa Bantayog ng mga Bayani'y naukit dito
ang ngalan ng mga biktima, desaparesido,
mga bayani noong nakipaglabang totoo

ah, minsan kaya'y dumaan ka rin sa Heroes Street
sa Quezon Avenue M.R.T. station malapit
at damhin ang lugar pati kasaysayang kaypait
na idinulot ng diktadurang tigib ng lupit

- gregoriovbituinjr.
03.27.2023

Babasahin

BABASAHIN

pag may panahon, magbasa-basa ng aklat
lalo't may mga paksang ang mata'y didilat
may kwentong katatakutan, may aklat ng math
may hinggil sa awit, may nobelang panggulat

may aklat na nagtatalakay ng pag-ibig
sa panahon ng digma't kaunti ang kabig
may tungkol sa obrerong nagkakapitbisig
upang itayo ang makataong daigdig

paksang tagos sa puso, may nakagigimbal
nakagawian nang magtungo sa National
Book Store, bata pa'y tinambayang kaytagal
nagkaedad man ngunit di pa hinihingal

imbis pulos pagkain, libro ang bibilhin
pagkat diwa naman ang aking bubusugin
sa kababayang awtor ay suporta na rin
lalo't nalathala sa aklat o magasin

- gregoriovbituinjr.
03.27.2023