Miyerkules, Enero 31, 2024

Isang buwan sinagutan

ISANG BUWAN SINAGUTAN

araw-araw ko ring sinagutan
ang larong Sudoku at Word Connect
naglaro sa selpon, nasiyahan
animo'y laban ng matitinik

bawat petsa ay may bagong laro
bawat araw ay may sinasagot
isang buwang laro na'y nabuo
sa diwa'y may buting naidulot

anang doktor, ito'y maganda raw
na panlaban sa Alzheimer's disease
sagutan lang ito araw-araw
pagkaulyanin ay maaalis

tara na, laruin ang Sudoku
at Word Connect, katoto't kasama
sa isip ay mabuting ensayo
at sa pakikisama'y maganda

- gregoriovbituinjr.
01.31.2024

Pag-aralan ang lipunan

PAG-ARALAN ANG LIPUNAN

bata pa'y akin na silang kinariringgan
ang payo nila'y "Pag-aralan ang lipunan!"
bakit laksa'y mahirap, may ilang mayaman
bakit daw di pantay-pantay ang kalagayan

nang lumaki na ako't nasa kolehiyo
payo nilang iyon ay nakasalubong ko
kaya lipunan ay inaral kong totoo
mula primitibo hanggang kapitalismo

sistema'y nagbago, api pa rin ang masa
naghihirap ang masipag na magsasaka
sahod ng manggagawa'y kaybaba talaga
salot na kontraktwalisasyon umiral pa

kaya ako'y nakiisa na sa pagkilos
upang mapigil ang mga kuhila't bastos
pati pagsasamantala't pambubusabos
natantong uring manggagawa ang tutubos

kaya napagpasyahan kong makibaka rin
palitan ang sistemang bulok ang layunin
pagkakapantay sa lipunan ang mithiin
isang magandang daigdig ang lilikhain

- gregoriovbituinjr.
01.31.2024

Paalala sa kubeta

PAALALA SA KUBETA

payak lamang yaong paalala
nang ako'y pumasok sa kubeta
madaling maunawa ng masa
ang nakasulat sa karatula

huwag mong i-flush sa inodoro
ang baby wipes, paper towels. tissue
hygiene products at katulad nito
o anumang mga basura mo

upang di naman magbara roon
respeto sa gagamit din doon
mahirap maghigpit ng sinturon
kung lalabas na'y mga naipon

sa tiyan, taeng-tae na ngunit
inodoro'y kayrumi, kaylagkit
pag burara ang huling gumamit
kadiri, dama'y magkakasakit

- gregoriovbituinjr.
01.31.2024

* kuha sa isang kinainang restaurant kasama si misis

Martes, Enero 30, 2024

Liboy pala'y Alon; Atab ay Nipa

LIBOY PALA'Y ALON; ATAB AY NIPA
Munting sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Habang sumasagot ng palaisipan sa pahayagang Pang-Masa, isyu ng Enero 30, 2024, pahina 7, ay napatitig tayo sa dalawang katanungan, na kung hindi pa ako sasangguni sa aklat ng talasalitaan, ay hindi ko mababatid ang sagot. Mga luma, kundi man malalim o lalawiganin, ang mga salita.

Sa 15 Pahalang, ang tanong ay LIBOY, hindi libot. Apat na titik ang sagot. Upang malaman ang sagot ay sinagutan ko muna ang mga tanong na Pababa. At ang lumabas na sagot ay ALON. Ang LIBOY nga ba'y ALON? Ngayon ko lang iyon nabatid.

Sa 30 Pahalang naman, ang tanong ay NIPA. Apat na titik din ang sagot. Marahil ay SASA. Subalit titik A ang unang letrang sagot. Hindi S. Kaya sinagutan ko muna ang mga Pababa. Ang natira ay ATA_, at hindi ko batid ang tamang sagot. ATAW, ATAG, ATAS, ATAY, ano nga ba? Kaya kailangang sumangguni sa diksiyonaryo.

Tanging ATAS ang nasa Diksyunaryong Filipino-Filipino na inedit ni Ofelia E. Concepcion, pahina 19. Tiyak hindi ATAS. Gayon din ang entri sa Diksyunaryong Filipino: Tagalog-Tagalog na nilathala ng Tru-Copy Publishing House, pahina 16.
Subalit sa pahina 86 ng U.P. Diksiyonaryong Filipino (UPDF) ay may siyam na entri upang pagpiliian sa ATA_:
atab (Botany, Sinaunang Tagalog o ST): dahon ng palma na ginagamit na pantakip;
atag - 1. pagtibag at paghukay; 2, ST, gawain sa komunidad; (iba pang kahulugan: paulit-ulit);
atak - 1. ST, dapyo sa init ng araw; 2. ST, watak;
atal - Ilokano: gulong na karaniwang gawa sa kahoy; Tausug: lapis na pangkulay ng labi;
atan - Ivatan: bahagi ng dalampasigan na nasa ilalim ng tubig;
atas - utos o bilin;
atat - halatang gustong-gusto ang isang bagay;
ataw - ST, hindi gusto; ginagamit din upang ipahabol sa aso ang usa o baboy-damo;
atay - Biology - malaki at bilugang organismo sa tiyan ng vertebrate, at ginagamit sa iba't ibang prosesong metaboliko.

ATAB ang aking isinagot. Dahil ang NIPA, ayon sa UPDF, pahina 821, ay katutubong palma; at ang ATAB ay dahon ng palma.
Ang LIBOY naman, ayon sa UPDF, pahina 683, ay Sinaunang Tagalog, 1. paglawlaw dahil sa labis na katabaan; 2. kilapsaw. Ang kilapsaw naman, ayon sa UPDF, pahina 607, ay maliliit na along pabilog na likha ng isang bagay na bumagsak o lumitaw sa tubig.

Kaya wasto ang mga sagot sa palaisipan. Ang LIBOY ay ALON, at ang NIPA ay ATAB. Pawang mga dagdag sa ating bokabularyo. Dahil dito'y kumatha ako ng tula.

LIBOY AT ATAB

mga lumang tagalog o kaya'y lalawiganin
anang diksyunaryo'y Sinaunang Tagalog man din
kaya di mo rin masasabing salita'y malalim
kundi sa kasalukuyan ay di mga gamitin

ang LIBOY pala ay ALON, ATAB naman ang NIPA
salitang lalawiganin ma'y napakahalaga
may sariling Tagalog ang iba't ibang probinsya
iba sa Maynila, iba sa Batangas, Laguna

kaya sa ating pagsagot nitong palaisipan
halimbawang may salitang di nauunawaan
magandang sangguniin din ang talasalitaan
baka masagot ang nakaabang na katanungan

wala namang mawawala kung mabatid man ito
mahalaga'y napapagyaman ang bokabularyo
madalas sa palaisipan tayo'y natututo
may madaragdag pa sa pagsulat ng tula't kwento

01.30.2024

Nang nilampasan niya ang tulay ng bahaghari

NANG NILAMPASAN NIYA ANG TULAY NG BAHAGHARI

naaalala ko pa rin ang katoto't kauri
nilampasan na niya ang tulay ng bahaghari
sa kabaitan niya'y di pa ako nakabawi
kapara ko, lipunang makatao'y kanyang mithi

sa dulo raw ng bahaghari ay may mga ginto
subalit ang aking natanaw ay isang kulambo
nang namayapa'y di lamukin sa nasabing dako
ngunit malikmata lang pala't kulambo'y naglaho

tanging alaala na lang ng mga nakalipas
naming pinagsamahan ang sa diwa'y naglalandas
pinangarap naming likhain ay lipunang patas
at nagsikilos upang kamtin ang magandang bukas

maraming salamat, katoto ko, sa iyong gabay
noong hinahanap ko ang landas patungong tulay
ng paglilingkod sa masa, doon tayo pinanday
nawala ka man, mithi'y itutuloy naming tunay

- gregoriovbituinjr.
01.30.2024

* litrato mula sa google

Ikaw

IKAW (tula ng isang Palestino)

na umagaw ng aking tubig
na nanunog ng aking punong oliba
na gumiba ng aking tahanan
na tumangay ng aking trabaho
na nagnakaw ng aking lupain
na nagpiit sa aking ama
na pumaslang sa aking ina
na binomba ang aking bansa
na gumutom sa aming lahat
na pinahiya kaming lahat
subalit
ako pa ang sinisisi
sa aking paghihimagsik

* malayang salin ni gregoriovbituinjr.
01.30.2024

* ang orihinal na tula at litrato ay makikita sa kawing na: 

https://www.linkedin.com/posts/kshabir_freepalastine-activity-7131249720181579776-sfOa

Lunes, Enero 29, 2024

Palaisipang numero

PALAISIPANG NUMERO

D.L. sa Roman numeral agad kong tugon
sa pinag-plus na kapwa C.C.L.X.X.V.
pagkat two-hundred seventy five times two iyon
na sinagot ko naman ng five hundred fifty

kaysayang may adisyon sa palaisipan
na sadya namang ikaw ay mapapaisip
buti't Roman numeral ay napag-aralan
upang makatugon sa di agad malirip

ah, sana'y marami pang krosword na ganito
na di lang tulad ng paboritong sudoku
may adisyon, subtraksyon, o ekwasyon ito
dahil talagang hamon sa kakayahan mo

sa ganyang krosword, ako'y nagpapasalamat
pagkat ang diwa'y ginigising, ginugulat

- gregoriovbituinjr.
01.29.2024

* palaisipan mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Enero 29, 2024, pahina 11