Linggo, Marso 3, 2024

Labanan ang dengue

LABANAN ANG DENGUE

basahin natin ang sinasabi
ng mga karatulang narini
"Puksain ang mga kiti-kiti,
bago ito maging kati-kati,"

"Tubig na walang takip
inyong bigyan ng silip."
kung ating malilirip
ang kapwa'y masasagip

dalawang bilin sa atin
na dapat lang nating dinggin
mga bata'y ipagtanggol
laban sa lamok, magkatol

linisin natin ang paligid
upang dengue'y di maihatid
ika nga, let's read and let's get rid
of mosquitoes, health is what we need

- gregoriovbituinjr.
03.03.2024

Asam ng makata

ASAM NG MAKATA

mula kina Edgar Allan Poe
Balagtas, Batute, at Rio
Alma, patuloy pa rin ako
sa buhay ng pagkatha rito

kinatha'y bunga ng pinitak
alay sa dilag na bulaklak
ang paksa'y aba't hinahamak
pati gumagapang sa lusak

ipaglalaban yaong dukha
babae't uring manggagawa
pati pagragasa ng sigwa
ay ilalarawan sa tula

ang pagtula'y mananatili
bilang tulay sa minimithi
lipunang dapat ipagwagi
ay itayo nang unti-unti

- gregoriovbituinjr.
03.03.2024

* ang litrato ay mula sa app game na Word Connect

Sabado, Marso 2, 2024

Anino

ANINO

ako'y talagang nagitla
at di agad nakahuma
ang akala ko'y may daga
o ipis na gumagala

anino pala ng kamay
ang nakitang gumagalaw
sa laptop nagtipang tunay
sa paligid na mapanglaw

palagay na yaring loob
sa gawa man nakasubsob
sinusulat nang marubdob 
ang paksang nakakubakob

mapanglaw man ang paligid
katha'y isyung nababatid
mensahe'y dapat ihatid
sa masa't dukhang kapatid 

- gregoriovbituinjr.
03.02.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/reel/388844057200307

Biyahe't pamasahe mula Cubao hanggang tanggapan ng SM-ZOTO

BIYAHE'T PAMASAHE MULA CUBAO HANGGANG TANGGAPAN NG SM-ZOTO
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Mula sa bahay ng namayapang biyenan sa Cubao, kung saan kami nakatira ni misis ngayon, hanggang patungo sa tanggapan ng Samahan ng Mamamayan - Zone One Tondo Organization (SM-ZOTO) sa Navotas ay paano ba ako makakatipid, sakaling doon ang iskedyul kong pulong. Tulad na lang nang maganap sa SM-ZOTO ang pagdiriwang ng anibersaryo ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), kung saan ako ay sekretaryo heneral, nitong Disyembre 2023, at naganap din naman ang National Council of Leaders (NCL) meeting ng KPML nitong Pebrero 2024.

May ilang paraan pala akong nakita kung paano magtungo sa tanggapan ng SM-ZOTO mula Cubao kung iisipin paano ba magmumura ang pamasahe paroon at pabalik. Talakayin muna natin ang papunta.

Una, mula bahay ay sasakay ng tricycle hanggang Main Avenue station ng bus carousel, P10, dahil hindi mula sa terminal ng tricyle (P30 pag galing sa terminal). Pagsakay ng bus carousel mula Main hanggang Monumento, P25. Dyip mula babaan ng bus carousel sa Monumento hanggang Sangandaan, P13. Dyip mula Sangandaan hanggang Letre, P13. Tricycle mula Letre hanggang Tomana, P40 ang solo. Sumatotal: 10 + 25 + 13 + 13 + 40 = P101.

Ikalawa, mula bahay ay sasakay ng tricycle hanggang Main Avenue station ng bus carousel, P10. Pagsakay ng bus carousel mula Main hanggang Monumento, P25. Dyip mula babaan ng bus carousel sa Monumento hanggang Sangandaan, P13. Dyip mula Sangandaan hanggang Letre, P13. Tricycle mula Letre hanggang Tomana, P20 kung maghihintay ng matagal para may makasabay. Sumatotal: 10 + 25 + 13 + 13 + 20 = P81.

Ikatlo, mula bahay ay sasakay ng tricycle hanggang Main Avenue station ng bus carousel, P10. Pagsakay ng bus carousel mula Main hanggang Monumento, P25. Mula babaan ng bus carousel sa Monumento ay maglalakad at tatawid ng footbridge sa kabila, at sumakay ng dyip hanggang Letre, P13. Tricycle mula Letre hanggang Tomana, P40 ang solo. Sumatotal: 10 + 25 + 13 + 40 = P88.

Ikaapat, mula bahay ay sasakay ng tricycle hanggang Main Avenue station ng bus carousel, P10. Pagsakay ng bus carousel mula Main hanggang Monumento, P25. Mula babaan ng bus carousel sa Monumento ay maglakad at tumawid ng footbridge sa kabila, at sumakay ng dyip hanggang Letre, P13. Tricycle mula Letre hanggang Tomana, P20, maghintay ng matagal para may makasabay. Sumatotal: 10 + 25 + 13 + 20 = P68.

Ikalima, mula bahay ay sasakay ng tricycle hanggang Main Avenue station ng bus carousel, P10. Pagsakay ng bus carousel mula Main hanggang Monumento, P25. Mula babaan ng bus carousel sa Monumento ay maglakad at tumawid ng footbridge sa kabila, at sumakay ng dyip hanggang Letre, P13. Mula Letre, pag maaga pa, maglakad patungong Tomana. Sumatotal: 10 + 25 + 13 = P48.

Ikaanim: kung hindi na sasakay ng tricycle hanggang Main Avenue terminal ay nakatipid ng P10.

Ikapito, ibang ruta mula bahay sa Cubao ay maglakad hanggang LRT. Sumakay ng LRT mula Cubao hanggang Recto, P25. Sunod ay sumakay ng dyip mula Recto hanggang Pagamutang Bayan sa Malabon, P23. Maaaring sumakay ng tricyle puntang Tomana, P30, o kaya'y maglakad na lamang ng isang kilometro. Sumatotal: 25 + 23 + 30 = P78, o kung lakad, 25 + 23 = 48.

Kaya may opsyon ako upang makatipid.
Una, 10 + 25 + 13 + 13 + 40 = P101.
Ikalawa, 10 + 25 + 13 + 13 + 20 = P81.
Ikatlo, 10 + 25 + 13 + 40 = P88.
Ikaapat, 10 + 25 + 13 + 20 = P68.
Ikalima, 10 + 25 + 13 = P48.
Ikaanim, minus 10 sa pamasahe ng Una hanggang Ikalima.
Ikapito, ibang ruta, P78 pag nag-tricycle pa, ngunit kung lakad lang dahil maaga pa = P48.

Ang problema sa una, dalawang sakay ng dyip dahil nag-aagawan ng pasahero ang dalawang ruta na dumaraan sa Samson Road. Ang isa ay yaong Sangandaan hanggang MCU, na hanggang sakayan ng bus carousel. Ang ikalawa ay mula SM Hypermart sa Monumento hanggang Navotas o Malabon. Walang nanggagaling ng Navotas o Malabon na hanggang MCU ang ruta upang makasakay ng bus carousel. Kaya kung pupunta ako ng Letre, naglalakad ako at tumatawid ng footbridge hanggang makarating ng sakayan. O sumakay muna ng dyip mula MCU hanggang Sangandaan, saka sumakay muli ng dyip patungong Letre.

Sa pag-uwi naman mula Tomana hanggang Cubao, may paraan din upang makatipid. Pag may kasabay na kapwa-lider ng KPML, nakakalibre minsan sa tricycle hanggang Letre. Subalit kung palaging ganito ay nakakahiya rin, kaya obligadong mag-ambag. P20 kada pasahero pag may kasama. P40 pag solo.

Una, mula Tomana hanggang Letre, P20 sa tricycle. Sunod ay dyip na Letre hanggang Monumento, P13. O kaya'y sumakay pa ng isang dyip na galing Sangandaan hanggang bus carousel, P13. Sunod ay sumakay ng bus carousel mula Monumento hanggang Main Avenue station, P25. Kung sasakay ng tricycle mula paradahan ng tricycle, P30, hanggang bahay. Sumatotal: 20 + 13 + 13 + 25 + 30 = P101.

Ikalawa, mula Tomana hanggang Letre, P20 sa tricycle. Sunod ay dyip na Letre hanggang Monumento, P13. Tapos ay maglakad hanggang bus carousel, at sumakay ng bus carousel mula Monumento hanggang Main Avenue station, P25. Kung sasakay ng tricycle mula paradahan ng tricycle, P30, hanggang bahay. Sumatotal: 20 + 13 + 25 + 30 = P88.

Itatlo, mula Tomana hanggang Letre, P20 sa tricycle. Sunod ay dyip na Letre hanggang Monumento, P13. O kaya'y sumakay pa ng isang dyip na galing Sangandaan hanggang bus carousel, P13. Sunod ay sumakay ng bus carousel mula Monumento hanggang Main Avenue station, P25. Tapos ay maglakad na hanggang bahay, at huwag nang mag-ticycle. Sumatotal: 20 + 13 + 13 + 25 = P71.

Ikaapat, mula Tomana hanggang Letre, P20 sa tricycle. Sunod ay dyip na Letre hanggang Monumento, P13. Tapos ay maglakad hanggang bus carousel, at sumakay ng bus carousel mula Monumento hanggang Main Avenue station, P25. Tapos ay maglakad na hanggang bahay, at huwag nang mag-ticycle. Sumatotal: 20 + 13 + 25 = 58.

Ikalima, maglakad mula Tomana hanggang Letre. Sumakay ng dyip na Letre hanggang Monumento, P13. Tapos ay maglakad hanggang bus carousel, at sumakay ng bus carousel mula Monumento hanggang Main Avenue station, P25. Tapos ay maglakad na hanggang bahay, at huwag nang mag-tricycle. Sumatotal: 13 + 25 = P38.

Ikaanim, mas nais ko nang maglakad puntang sakayan ng dyip na Recto. Pagdating sa Recto ay mag-LRT uli. At maglakad na patungong bahay.

Kaya sa pag-uwi ay may mapagpipiliang diskarte upang makatipid.
Una, 20 + 13 + 13 + 25 + 30 = P101
Ikalawa, 20 + 13 + 25 + 30 = P88
Ikatlo, 20 + 13 + 13 + 25 = P71
Ikaapat, 20 + 13 + 25 = 58
Ikalima, 13 + 25 = P38
Ikaanim, 23 + 25 = P48

Madalas naman kasi akong nagtutungo sa SM-ZOTO opis dahil kadalasang doon inilulunsad ang ilang pulong at aktibidad ng KPML, gaya ng nabanggit sa itaas. Kaya dapat batid mo rin magkano ang pamasahe, at tinitingnan lagi ang bulsa kung butas ba o may tahi upang hindi malaglagan ng barya. At dapat mapagkasya ang anumang nasa bulsa. Subalit kung iyon ay hindi maulan. Sapagkat sa panahong tag-ulan ang mga unang opsyon ang madalas na nagagamit.

Pag sinisipag namang maglakad, naglalakad talaga dahil iyon din ang paraan upang makapagsulat at daluyan ko upang makapagtalakay ng paksa sa isip. Basta't alerto lang lagi sa nakakasalubong (baka may mangholdap) o sa daraanan (baka may manhole).

Matipid ako, at ito ang kinalakihan ko, kaya naiisip ko kahit ang ganitong paksa. Kaya halimbawang may P100 lang ako sa bulsa, ang ikalimang opsyon ay balikan na. Mula Cubao hanggang SM-ZOTO at vice-versa.

TULA SA PAGTITIPID SA PAMASAHE

dapat alam mo magkano ang pamasahe
nang makatipid at maisip ang diskarte
lalo kung may dalang mabigat na bagahe
sa paglalakbay ba'y para kang hinehele

bilangin ang salapi, magkano ang bayad
sa pagbunot ng barya'y di dapat makupad
ingat din,  kung may sanlibo'y huwag ilantad
baryang pamasahe'y ihanda mo na agad

kung walang mabigat at maaga pa naman
huwag nang mag-tricycle, maglakad na lamang
pagtitipid sa pasahe'y kinalakihan
lalo't ako'y naging tibak sa kalaunan

kaya mula sa bahay hanggang S.M.-ZOTO
kaylaki nang dikarteng pagtitipid nito
kung halimbawang matipid mo'y sampung piso
aba'y dagdag-pambili na ng kanin ito

03.02.2024

Inuming sabaw ng talbos

INUMING SABAW NG TALBOS

maganda sa katawan ang sabaw ng sili
narinig ko iyan noon, ganyan ang sabi
sa panahong sa panlalata ay sakbibi
ay tamang-tamang napabili sa palengke

kaya inilaga ko ang nasabing talbos
agad na ininom ang sabaw at inubos
kaiba mang lasa niyon ay nairaos
panlalata'y nawala't di na kinakapos

bagamat di ko man magawa araw-araw
na para bang gamot na sa sakit lulusaw
ay lingguhan namang iinom niring sabaw
ika nga, baka ma-istrok, gumalaw-galaw

payo iyong hanggang ngayon ay aking tanda
na talaga namang sinunod ko nang sadya
kayrami pang gagawin para sa adhika
upang tupdin ang misyon sa obrero't dukha

- gregoriovbituinjr.
03.02.3024

Biyernes, Marso 1, 2024

Manyak, nadale ng kolehiyala

MANYAK, NADALE NG KOLEHIYALA

"Dinakma saka pinisil nang mariin ang ari ng isang 28-anyos na lalaki ng isang 19-anyos na babaeng estudyante na nakasabay nitong nakatayo sa siksiking modern jeep sa Cebu. Naramdaman umano ng dalaga na idinidikit ng suspek ang kanyang maselang bahagi ng katawan sa likuran nito kaya lumayo ito nang bahagya at dumistansya."

"Sinabi ng biktima na ayaw niyang bigyan ng malisya ang pagkakadikit ng bukol ng suspek subalit muli umanong naulit ito kaya hindi na siya nakatiis at dinakma ang ari nito saka pinisil nang mariin." - headline sa pahayagang Bulgar, Marso 1, 2024, na may kabuuang ulat sa pahina 2.

siksikan sa minibus o modern jeep
kapwa sila nakatayo, kaysikip
nang ari nang lalaki'y napadikit
sa babae, kaya ito'y umalis

ngunit naulit muli ang nangyari
kaya agad dinakma ng babae
at pinisil ang ari ng lalaki
kaya nagkagulo roon, ang sabi

agad silang dinala sa himpilan
ng pulis sa Barangay Inayawan
at matapos iyong imbestigahan
nagpasyang manyak ay di na kasuhan

tama lamang ang ginawa ng dilag
sa kabastusang di siya papayag
kaya mariing pinisil ang bayag
ng manyak na tila di makapalag

mabuhay ka, dangal mo'y pinagtanggol
laban sa manyak na tila ba ulol
tama lamang ang iyong naging hatol
pagkat may safe space dapat na ukol

- gregoriovbituinjr.
03.01.2024

Huwebes, Pebrero 29, 2024

Kwento - Huwag gawing 100% ang iskwater sa sariling bayan! Nukleyar, huwag payagan!


HUWAG GAWING 100% ANG ISKWATER SA SARILING BAYAN! NUKLEYAR, HUWAG PAYAGAN!
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Tumitindi ang bangayan ng mga elitista hinggil sa nagaganap na ChaCha, subalit animo’y moro-moro lang ito ng naghaharing uri. Kaya dapat kumilos ang mamamayan upang tutulan ang banta sa kanilang kabuhayan at kasarinlan ng bayan. Aba’y nais kasing distrungkahin ng mga mambabatas ang Saligang Batas ng Pilipinas, lalo na ang probisyong pang-ekonomya nito na dapat 60% ang pag-aari ng Pilipino at 40% sa dayuhan sa mga pampublikong interes, tulad ng lupa, masmidya, tubig, kuryente, at iba pa. 

Kaya ito ang napag-usapan nina Igme sa kanilang komunidad. “Hindi tayo dapat tagapanood lamang, na habang niloloko na tayo ng mga nasa poder ng kapangyarihan, tayo naman ay walang malay at nakatunganga lamang sa nagaganap. Aba, tulad na lang ng ChaCha na iyan, na nagsimula sa pagpapapirma sa atin kapalit ng ayuda, iyon pala’y ibinebenta na tayo sa dayuhan.”

Napatango naman si Inggo, habang nakikinig sina Ingrid at Isay, “Oo nga, tama kayo. Kaya nga iyang ChaCha na iyan ay hindi talaga tayong mga maralita ang makikinabang, kundi ang mga nasa poder na nais magpatuloy ang kanilang kapangyarihan. Dati na ngang isyu iyang term extension, di ba? Aba’y pag binuksan nila ang Konstitusyon nang wala tayong kamalay-malay, aba’y maraming mangyayari. Tiyak, matatanggal iyang political dynasty na bawal sa ating Konstitusyon.”

Sumabad naman si Isay, “ Kami nga rin ng aking anak ay napag-usapan iyan. At sa environmental group nila, iyang nukleyar ay baka raw payagan, dahil iyan daw ang gusto ng pangulo, ang mabuksan ang Bataan Nuclear Power Plant. Aba’y wala ba silang malay sa naganap sa Fukushima disaster sa Japan? Baka kung may nukleyar pang makapasok, madamay pa ang ating bansa sa digmaang nukleyar ng US, di ba?”

“Political dynasty, nukleyar, maraming bawal ang papayagan dahil lang sa kapritso ng iilan. Baka tulad din iyan ng 4PH na para raw sa ISF, na dating tawag sa iskwater, subalit para lang pala sa may pay slip. Kaya sa panawagang magkilos-protesta laban sa ChaCha na iyan, dapat sumama tayo. Dahil kinabukasan natin, ng ating mga anak at apo ang nakasalalay diyan. Kung hindi tayo kikibo at kikilos ngayon, baka masisi pa tayo ng ating mga apo balang araw.” Mahabang paliwanag ni Igme.

Napatango rin si Ingrid at nagsalita, “Nabanggit din sa mga balita na economic provision lang daw ang gustong palitan. Gusto nilang gawing one hundred percent na mag-ari ang dayuhan, kaya magpapasukan daw ang malalaking negosyo sa atin, at uunlad tayo. Pero pambobola pa rin, di ba? Kung 100% pag-aari na ng dayuhan ang marami nating lupain, paano na tayo, 100% iskwater na rin ba sa sariling bayan?”

Maya-maya’y dumating si Ines at may ibinalita. “Galing ako sa pulong ng ating mga kasama sa Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) at nais nilang sumama tayo sa ilulunsad na pagkilos laban sa Charter Change. Sa Martes na ito, sasama ba kayo? Ako kasi, gigil na isiwalat ang magiging kahihinatnan natin kung basta na lang magtsa-ChaCha nang hindi naman kinunsulta ang mga tao. Para lang tayong mga isda na pinamumunuan ng mga lawin.”

Sumagot si Igme, “Heto nga at pinag-uusapan din namin iyan. Nais naming sumama sa pagkilos na iyan. Huwag mong tanungin kung may pamasahe kami, dahil kahit walang ibigay na pamasahe, sasama kami. Aba’y kinabukasan ng ating mga anak at apo ang nakasalalay dito. Ano, mga kasama, sasama ba tayo!” Nagtanguan ang lahat, na tandang lahat sila ay sasama sa rali kontra ChaCha.

Si Isay naman ang nagsalita, “Matagal na tayong hindi sumasama sa ganyang pagkilos. Subalit ngayon, binibigyan tayo ng kasaysayan ng isa pang pagkakataon na ipaglaban ang ating karapatan, lalo ang hustisyang panlipunan. Hindi makatarungang basta lang gawin ng mga mambabatas ang kanilang gustong pagbabago sa Konstitusyon nang hindi isinasaalang-alang ang kapakanan at damdamin ng tulad nating maralita, lalo na ang buong mamamayan. Muli tayong kikilos, kahit matatanda na tayo, upang ipakita sa mga kabataan ngayon, na tayo’y buhay pa at handang ipaglaban ang kinabukasan natin at ng bayang ito.”

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Pebrero 16-29, 2024, pahina 18-19.