Miyerkules, Mayo 29, 2024

Paghahanda sa hapunan

PAGHAHANDA SA HAPUNAN

kahit mag-isa man sa tahanan
ay naghahanda rin ng hapunan
ganyan ang aktibistang Spartan
nasa isip lagi'y kalusugan

binili'y dalawang kilong bigas
kamatis at lata ng sadinas
sampung okra't dahon ng sibuyas
gulay na dapat lang pinipitas

nais ko sa hapunan may gulay
na maganda habang nagninilay
dapat loob ay napapalagay
upang makapag-isip na tunay

ulam upang diwa'y di maglaho
tarang kumain pag nakaluto

- gregoriovbituinjr.
05.29.2024

Pagsisikap sa pagkatha ng kwento

PAGSISIKAP SA PAGKATHA NG KWENTO

dapat pagbutihin ang pagkatha ng kwento
upang mabasa ng masang dukha't obrero
lalo't malalathala ito sa diyaryo
publikasyon ng mahihirap na totoo
na daluyan ng pahayag hinggil sa isyu
kaya binabasa pati mga polyeto

nagsikap na mag-ipon upang makabili
ng mga aklat ng kwento nina Tagore,
Irving, Austen, Jack London, F. Sionil Jose,
Lovecraft, Mark Twain, upang sanayin ang sarili
sa pagkatha ng kwentong sa masa'y may silbi
na balang araw ay maipagmamalaki

salamat at may Taliba ng Maralita
na natatanging diyaryong naglalathala
ng aking kwento't tula, na kung ito'y wala
walang lalagakan ng aking mga akda

- gregoriovbituinjr.
05.29.2024

* Taliba ng Maralita - opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML)

Isdang espada pala'y tagan

ISDANG ESPADA PALA'Y TAGAN

tanong pahalang ay ISDANG ESPADA
di ko alam iyon, ah, limang letra
kaya pababa'y sinagutan muna
iyon, isdang espada'y TAGAN pala

tiningnan ko sa isang diksyunaryo
kung ano nga bang kahulugan nito
isda, nguso'y parang lagari, sakto
ito na nga ang sagot sa tanong ko

isdang espada, ang nguso'y lagari
na sa kanyang kalaban ay panghati
o depensa laban sa katunggali
pag natusok nito'y baka masawi

walang duda, isdang espada'y TAGAN
bagong dagdag sa ating kaalaman
magagamit sa tula, kwentong bayan,
dula at pabula sa panitikan

- gregoriovbituinjr.
05.29.2024

* 25 Pahalang - isdang espada
* palaisipam mula sa pahayagang Abante, Abril 2, 2024
* tagan - isdang tabang (Pritis microdon) na may mahabang nguso na parang lagari, humahaba ng 1 metro, abuhin ang sapad na katawan na may maraming tinik na maliliit, kulay tsokolate, at dilaw ang dulo (mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, Ikalawang Edisyon, pahina 1200)

Kwento - Hindi Haka-Haka ang Kahirapan

MAIKLING KWENTO
ni Gregorio V. Bituin Jr.

HINDI HAKA-HAKA ANG KAHIRAPAN

Nabalita sa mga komunidad ng maralita ang sinabi ni Larry Gadon, ang itinalaga ni BBM bilang Presidential Adviser on Poverty Alleviation o PAPA, na haka-haka lang daw ang kahirapan. Katwiran niya, hindi totoong naghihirap ang mga Pilipino, dahil malaki raw ang ibinaba ng poverty rate sa bansa, mula sa 24.7% ay naging 23.4% na lamang.

Inihalimbawa ni Gadon, kaya niya nasabing haka-haka ang sinasabing naghihirap daw ang mga Pilipino ay ang pagdagsa ng mga tao sa mall, at lagi raw puno ang mga fastfoods. Napakarami rin daw ng mga sasakyan sa kalsada. Dahil sa dami ng sasakyan, kaya nagtatrapik. Kaya sabi ni Gadon, maganda raw ang ekonomiya. Kaya haka-haka lang daw ng marami ang tungkol sa kahirapan. Hindi raw totoong may naghihirap.

Napag-usapan iyon sa maraming komunidad ng maralita. Tulad ng napag-usapan ng mga maralita sa Navotas. Ani Mang Igme, “Malala na ang kahirapan sa bansa ay mas malala pa itong si Gadon. Kung wala nang mahihirap sa bansa ay dapat na siyang umalis sa pwesto dahil ano pang silbi ng kanyang opisina kung wala na palang naghihirap?”

Sumagot din si Aling Isay, “Aba’y hindi siya bumababa sa komunidad at nasa de-erkon lang siyang opisina. Hindi ba niya nakikita ang mga nakatira sa ilalim ng tulay na tinatawag na bat people, at mga walang bahay na nakatira lang sa mga kariton? Habang hindi niya sinasabing may naghihintay na mga maralita sa mga tirang pagkain ng mga kostumer sa fastfood tulad ng Jollibee at McDo upang gawing pagpag. O yaong lulutuin muli ng maralita ang tinapong pagkain upang kanilang kainin. Iyan ba ang haka-haka lang ang kahirapan? ”

Pati si Mang Inggo ay napatanong, “Anong batayan niya kundi ang datos na hindi natin nararamdaman. Bumaba raw ang poverty rate mula  24.7% sa 23.4% subalit baka ang mga numerong ito’y haka-haka lamang, dahil di natin alam paano nila ito sinukat kaya di natin ramdam.”

Nagmungkahi naman si Aling Ising, “Mabuti pa’y maglakad-lakad siya sa komunidad ng maralita. Baka lagi na lang siyang nakakotse at di sumasakay ng dyip. Baka nga kaya hindi siya makatapak sa mga lugar ng iskwater ay nandidiri siya sa ating mga mahihirap. Bumaba siya upang makita talaga niya ang totoong kalagayan nating mga mahihirap!”

“Maganda ang mungkahi ni Aling Ising,” ani Mang Igme, “Bakit hindi natin siya hamuning bumaba sa mga tinatawag na slum area upang makita niya ang totoong kalagayan ng mga maralita.”

“Paano?” Tanong ni Aling Isay.

“Kausapin natin sina Ka Kokoy ng samahang KPML o Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod upang ralihan si Larry Gadon, at hamunin siyang bumaba sa ating mga lugar.”

“Bakit pa? Sisikat lang iyon! Sinupalpal na nga iyan ni Ka Luke Espiritu sa debate, papatulan pa natin?” Sabi naman ni Mang Inggo.

“Oo nga.” Susog ni Aling Isay.

“Nais kasi nating ilantad pa siyang lalo, na ang tulad niya’y hindi dapat malagay sa pwesto sa gobyerno. Pupuntahan ko muna si Ka Kokoy bukas din.” Ani Mang Igme.

Kinabukasan, pagtungo ni Mang Igme sa pwesto ni Ka Kokoy sa palengke ay pinag-usapan nila ito. Nabatid ni Mang Igme, na nagpadala na si Ka Kokoy ng pahayag sa midya na hindi totoo ang sinasabi ni Gadon na wala nang mahihirap. Iba pa kung maglulunsad sila ng pagkilos, tulad ng rali sa harap ng tanggapan ni Gadon.

Napag-usapan nilang magkaroon muna ng talakayan at pag-aaral sa iba’t ibang lugar bago maglunsad ng pagkilos, tulad ng ARAK (Aralin sa Kahirapan) LSK2 (Lunas sa Kahirapan, Landas sa Kaunlaran), at iba pang isyu ng maralita, tulad ng karapatan sa pabahay. 

Gayunman, nais pa rin ni Mang Igme na maikasa ang isang pagkilos upang tuligsain ang sinabi ni Gadon. Kaya napapayag si Ka Kokoy sa kanyang suhestiyon. Matapos ang pag-uusap, nagtakda na sila ng pagkilos sa Miyerkules sa harap ng tanggapan ni Gadon.

Dumating ang araw ng Miyerkules, nasa limampung maralita ang lumahok sa pagkilos. Nagsalita si Mang Igme gamit ang megaphone.

“Sekretaryo Gadon, hinahamon ka naming pumunta sa lugar ng mga iskwater upang makita mo ang totoong kalagayan ng mahihirap!”

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Mayo 16-31, 2024, pahina 18-19.

Martes, Mayo 28, 2024

Paglaba't pagsampay ng basahan

PAGLABA'T PAGSAMPAY NG BASAHAN

di lamang damit ang aking nilabhan
kundi ang pitong tuwalyang basahan
na nabasa sa tulo sa tahanan
mula sa bubungan dahil sa ulan

animo sa bahay ay naglawa na
kahit may tagasalong palanggana
basang-basa ang basahang tuwalya
sa sahig ay pinampunas talaga

walang ibang gagawa kundi ako
sa sabon ay binabad munang todo
kinusot, binanlawan, sinampay ko
sana mamaya'y matuyo na ito

paglalaba'y karaniwang gawain
sunod, damit namang ginamit namin
ang kukusutin at aatupagin
na pag natuyo'y may maisuot din

- gregoriovbituinjr.
05.28.2024

Ang sipnayanon

ANG SIPNAYANON

It is impossible to be a mathematician without being a poet in soul. ~ Sophia Kovalevskaya

imposible raw maging sipnayanon
pag di ka isang makata sa diwa
kaylalim ng pananalitang iyon
pag sipnayanon ka'y nagmamakata

iyang sipnayan o matematika
ay para ring tulang may tugma't sukat
batid mo ano ang geometriya
at trigonometriya ng pagsulat

kung maging sipnayanon ang nais mo
pagkamakata mo'y di maglalaho
lalo't batid ang padron ng numero
sipnayan sa diwa, tula sa puso

mabuhay ka, sipnayanon, mabuhay!
makata kang wala sa toreng garing
sa sipnayan ikaw magpakahusay
at sa pananaludtod ay titining

- gregoriovbituinjr.
05.28.2024

* sipnayanon - mathematician;  sipnayan - mathematics

Lunes, Mayo 27, 2024

Pagkilos laban sa ChaCha

PAGKILOS LABAN SA CHACHA

sa rali ako'y sumama
na panawagan sa masa:
Manggagawa, Magkaisa!
Labanan ang Elitista
at Kapitalistang ChaCha

sa guro'y nakinig ako
sa pagtalakay ng isyu
laban sa ChaCha ng dayo
at ChaCha rin ng Pangulo
na masa ang apektado

guro naming naririyan
ay lider-kababaihan
lider obrerong palaban
lider-dukha, kabataan
lider-tsuper, sambayanan

ang ChaCha'y kasumpa-sumpa
nais ng trapo't kuhila
na ibenta sa banyaga
ng sandaang porsyento nga
ang edukasyon at lupa

trapong sugapa sa tubo
ang sa ChaCha'y namumuno
dapat lang silang masugpo
ang bayan na'y punong-puno
sa mga trapong damuho

- gregoriovbituinjr.
05.27.2024

* litratong kuha ng makatang gala sa harap ng Senado, Mayo 22, 2024