Miyerkules, Hunyo 5, 2024

Hunyo 5, 2024

HUNYO 5, 2024

ikasandaan dalawampu't limang anibersaryo
ng pagkakapaslang kay Heneral Antonio Luna
at ikasampung anibersaryo ng kamatayan
ng magiting na kasamang si Ka Romy Castillo

ginugunita'y pang-apatnapung anibersaryo
ng World Environment Day, ito'y isang paalala
kaarawan din ng katotong Danilo C. Diaz
makatang kilala sa kanyang mga tula't bugtong

pagpupugay sa lahat ng mga may kaarawan
ngayong ikalima ng Hunyo, mabuhay po kayo!
di ko man mabanggit sa tula ang inyong pangalan
ang mahalaga'y personal ang pagbati sa inyo

ngayong World Environment Day, isipin ang daigdig
pakiramdaman mo't puso ng mundo'y pumipintig
sa pagprotekta nito, tayo na'y magkapitbisig
at huwag hayaang sistemang bulok ang manaig

- gregoriovbituinjr.
06.05.2024

* Heneral Antonio Luna (Oktubre 29, 1866 - Hunyo 5, 1899)
* Ka Romy Castillo (Marso 8, 1952 - Hunyo 5, 2014), dating bilanggong pulitikal noong panahon ng batas militar at unang pangulo ng Bukluran ng Manggagawa para sa Pagbabago (BMP) (circa 1993)
* World Environment Day - first held in 1974
* mga litrato mula sa google

Pananghalian

PANANGHALIAN

kamatis, pipino't sibuyas ang pananghalian
habang ang inumin ko naman ay nilagang bawang
nagtitipid na'y nagpapalakas pa ng katawan
iwas-karne, at habang walang isda'y gulay naman

mabuti ngang kalusugan pa rin ang nasa isip
bagamat maraming suliranin ang halukipkip
lagi mang sa putik nakatapak ay nalilirip
ang mga pagkilos naming marami ring nahagip

ah, payak na pananghalian ngunit pawang gulay
busog ka na, diwa't kalooban mo pa'y palagay
mabuting pampalusog habang dito'y nagninilay
upang makapagsulat ng kwento, tula't sanaysay

tara, mga katoto, at ako'y saluhan ninyo
tulad ko'y tinitiyak kong mabubusog din kayo

- gregoriovbituinjr.
06.05.2024

Nais ko pa ring mag-aral

NAIS KO PA RING MAG-ARAL

di pa huli ang lahat / upang mag-aral muli
maganda ring tapusin / ang kurso kong pinili
kailangan ko lamang / talagang magpunyagi
gayong ako rin naman / ay di nagmamadali

o kaya'y palitan na / ang aking dating kurso
baka di na interes, / pumurol na ang ulo
di ko natapos noon / ang BS Math kong kurso
dahil agad nagpultaym / yakap ang aktibismo

baka kunin ko ngayon / BS Pilipino na,
malikhaing pagsulat / o pagdidiyarista
hahanapin kung saan / nababagay talaga
na pagtutuunan ko / ng sakripisyo't pwersa

bagamat aktibismo'y / di ko naman iiwan
sapagkat ako'y isang / aktibistang Spartan
adhika ko lang ngayo'y / makapagtapos naman
ng kursong nababatay / sa aking kakayahan

edad ko'y kalahating / siglo na ring mahigit
halos tatlong dekadang / pultaym, ngayon hihirit
taon ng pag-aaral / ay baka isang saglit
habang ipapasa ko / ang bawat pagsusulit

- gregoriovbituinjr.
06.05.2024

* litrato mula sa pahayagang Abante, 05.23.2024, p.8

Buklog

BUKLOG

ayon sa diksyunaryo, may entabladong sayawan
tinatawag na buklog ang estrukturang kawayan
na ang taas ay abot dalawampung talampakan
ginagamit na sayawan kapag may pagdiriwang

nakikinita ko na sa aking imahinasyon
na sa lalawigan ay palasak din ang ganoon
may estrukturang kawayan kapag may selebrasyon
salamat, may buklog, katutubong salita iyon

baka magandang gamitin ang nasabing salita
sa mga kwento, tula't balita kong inaakda
tungkulin ko ring pasikatin ang ganyang kataga
bilang pagpapayabong na rin sa sariling wika

subalit laliman pa natin ang pananaliksik
kung buklog ay wastong gamitin, di basta isiksik
lalo't pag may nasaliksik, ako na'y nananabik
na gamitin ito sa mga kathang sinatitik

sa pananaliksik, ito'y ritwal pasasalamat
ng mga Subanen, katutubo sa komunidad
di lang estrukturang kawayan, kundi kalinangan
ng mga katutubo sa kanilang pagdiriwang

pasasalamat dahil ani nila'y masagana
pagkaligtas mula sa karamdaman o sakuna
sa mga bagong hirang na pinuno'y pagkilala
di lamang estrukturang kawayan kundi kultura

- gregoriovbituinjr.
06.05.2024

Pinaghalawan:
UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 200

Martes, Hunyo 4, 2024

Pag-aralan ang kasaysayan

PAG-ARALAN ANG KASAYSAYAN

"Matakot sa kasaysayan pagka't walang lihim na di nahahayag." 
~ Gregoria 'Oriang' de Jesus, Lakambini ng Katipunan

ating pag-aralan ang kasaysayan
nang maunawaan ang nakaraan
upang pagkakamali'y maiwasan
upang maayos ang tahaking daan
tungo sa inaasam na lipunan

bagamat minsan ay nakayayamot
pag-aralan ito'y nakababagot

kakabisaduhin ang mga petsa
di alam bakit sasauluhin pa
para lang ba sa subject ay pumasa?
pag nakapasa'y kakalimutan na?

mula sa nakaraan ay matuto
ninuno'y binuo ang bansang ito
at ipinaglaban ang laya nito
laban sa mapagsamantalang dayo
at kapitalistang mapang-abuso
na nang-aapi sa uring obrero

bakit mamamayan ay naghimagsik
laban sa dayuhang ganid at switik
laban sa kaapihang inihasik
ng mananakop na sa tubo'y sabik

bakit nakamit natin ang paglaya
laban sa mananakop na Kastila
laban sa Hapon at Kanong kuhila
laban sa diktador na mapamuksa
laban sa nang-api sa manggagawa
laban sa nagsamantala sa dukha
laban sa nandambong sa ating bansa

halina't aralin ang kasaysayan
ng bayan, ng sistema't ng lipunan
hanggang maitayo sa kalaunan
ang asam na makataong lipunan

- gregoriovbituinjr.
06.04.2024

Anong nasa pagitan ng palad at galang-galangan?

ANONG NASA PAGITAN NG PALAD AT GALANG-GALANGAN?

ano bang tawag sa pagitan
ng palad at galang-galangan?
hinahanap kong sadya iyan
upang magamit sa tulaan
para rin sa paglalarawan
ng isport o ng martial art man

matigas na bahagi iyon
dikit sa palad na malambot
pinatatama kasi roon
ang bola ng balibolista
pag kanya nang hinampas iyon
tiyak di palad ang pantira
sa kung fu film napapanood
pantira ay sakong ng palad
kaya di palad na malambot
kundi ang bahaging matigas

gilid ng palad nga'y panagâ
ng karatista at judoka
kung sa boksingero, kamao
iba pag sa balibolista
sakong ng palad ang tatama
hanggang ngayon ay hanap ko pa
sa iba't ibang diksyunaryo
kung isa-isahin talaga
baka nga matanda na ako
ay di ko pa rin nakikita

kaya tulong ang kailangan
ng abang makatang tulad ko
wrist sa ingles, galang-galangan
palm ay palad, at ano naman
ang tawag sa pagitan nila
kung alam mo, sabihan ako
taospusong pasasalamat
agad masasabi sa inyo

- gregoriovbituinjr.
06.04.2024
Pinaghalawan ng litrato:

Dapithapon, dapit-tanghali, dapit-umaga

DAPITHAPON, DAPIT-TANGHALI,  DAPIT-UMAGA

noon pa man, dapithapon na'y batid
at sa kwento't tula na'y nagagamit
oras ng pag-aagawdilim iyon
bandang mag-iikaanim ng hapon

mayroon pa palang dapit-tanghali
oras bago ang ganap na tanghali
bandang alas-onse na iyong sadyâ
sa pananghalian na'y naghahandâ

at nariyan din ang dapit-umaga
o nagbukangliwayway nang talaga
mga salitang ngayon lang napansin
na sa kwento't tula na'y gagamitin

magagandang salitang natagpuan
na dagdag sa kaalaman ng bayan
sino pa bang diyan magpapasikat
bukod sa makata'y ang masang mulat

di namimilosopong masasabi
o salita'y inimbento lang dini
pagkat ito'y nalathalang totoo
sa iginagalang na diksyunaryo

- gregoriovbituinjr.
06.04.2024

* nasaliksik mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 265