Huwebes, Hulyo 11, 2024

Agariko - pinulbos na kabute

AGARIKO - PINULBOS NA KABUTE

tanong: Siyam Pababa - Kabute pinulbos
aba, ewan ko, ang krosword muna'y tinapos
palaisipan muna'y sinagutang lubos
agariko pala ang kabuteng pinulbos

anang U.P. Diksiyonaryong Filipino
salitang Botanikal at Medikal ito
binebenta bilang gamot ang agariko
pumunta kang botika kung nais mo nito

ang agariko ba'y para ring penicillin?
na sa sugat ng isang tao'y bubudburin?
o ito'y ginawang tabletang iinumin?
o kaya'y kapsula itong dapat lunukin?

may nagsasabing sa tumor ito'y panlaban
pati sa cancer, heart disease, diabetes man
pampatibay ng immune system at katawan
ngunit wala pa raw syentipikong batayan

- gregoriovbituinjr.
07.11.2024

* krosword mula sa pahayagang Abante Tonite, Hulyo 8, 2024, pahina 7
* agariko - Botanikal, Medikal: kabute na pinulbos at ipinagbibili sa botika bilang gamot, mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino, pahina 17
* ilang nasaliksik na datos:

Bilyones na pondo para sa klima

BILYONES NA PONDO PARA SA KLIMA

aba'y pitongdaan walumpu't tatlong bilyong piso
na pala ang nakuhang suporta ng ating bansa
mula tatlumpu't isang development partners nito
na para raw sa climate change action plan, aba'y di nga?

may dalawampu't tatlong proyektong pangtransportasyon
National Adaptation Plan, kaygagandang salita
nariyan pa'y Nationally Determined Contribution
Implementation Plan, batid kaya ito ng madla?

siyamnapu't apat ang proyektong inisyatiba
para sa gawaing pangklima habang iba naman
ay mula raw sa pautang, pautang? aba, aba?
anong masasabi rito ng ating mamamayan?

anong tingin dito ng Freedom from Debt Coalition?
sa bilyon-bilyong pautang ba'y anong analysis?
di na ba makukwestyon kahit suportang donasyon?
anong tingin ng Philippine Movement for Climate Justice?

pabahay ng mga na-Yolanda'y kasama kaya?
sa climate emergency ba pondong ito na'y sagot?
bakit climate emergency'y di ideklarang sadya?
nawa'y pondo'y di maibulsa ng mga kurakot!

- gregoriovbituinjr.
07.11.2024

* ulat mula sa pahayagang Abante Tonite, Hulyo 9, 2024, pahina 3

Suhol

SUHOL

pagsaludo sa taong di tumatanggap ng suhol
kung may akusasyon, sarili'y dapat ipagtanggol
matuwid magsalita, di nagkakabulol-bulol
lalo na't nasa kapangyarihan, may nanunulsol

ibig sabihin, may pabor kapalit ng salapi
dapat usisain lalo't bansa'y naduduhagi
ang akusasyon ng suhol ay dapat lang masuri
dahil pagkatao na'y may bahid pag di napawi

anong patunay ng nagbibintang sa akusasyon?
paano naman ba pasisinungalingan iyon?
lalo't sa susunod na taon na'y mid-term election
paninira ng kredibilidad ba'y nilalayon?

sino bang iuupo sa Senado at Kongreso?
o Mababang Kapulungan, sinong ipapanalo?
pag ahensya'y gumalaw dahil nasuhulan ito
aba'y kawawa naman ang totoong ibinoto!

may patas bang halalan pag may ganyang pag-uulat?
na dapat nating subaybayan baka makulimbat
ang boto ng masa't kandidato nila'y masilat
ah, buong katotohanan sana nga'y mabulatlat

- gregoriovbituinjr.
07.11.2024

* ulat ay headline sa pahayagang Abante, Hulyo 10, 2024
* suhol - pagbibigay ng salapi o anumang bagay sa maykapangyarihan kapalit ang anumang pabor, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1179

Miyerkules, Hulyo 10, 2024

Ulog - Walang taong bayan sa isang lugar

ULOG - WALANG TAONG BAYAN SA ISANG LUGAR

may isang awit noong narinig ko nang bata pa
liriko: "Wala nang tao sa Santa Filomena"
sa krosword, awiting iyon ay aking naalala
Apat Pababa: Walang taong bayan, ano nga ba?

di ko alam ang tamang sagot, diwa ko'y kinapos
animo isip ko'y nilalatigo't inuulos
sinagot ang Pababa't Pahalang hanggang matapos
lumabas na sagot ay ULOG, ako'y nakaraos

tiningnan ang kahulugan sa talahuluganan
kung bakit salitang ULOG ay "walang taong bayan"
naroon: "pag-alis sa pook dahil sa digmaan..."
nilisan ng mga bakwit ang kanilang tahanan

tila istorya ng Santa Filomena ang ulog
tulad sa Marawi, buong bayan ay nabulabog
baka kabahayan at kabuhayan pa'y sinunog
dahil sa digma, pook nila'y talagang nadurog

ah, naalala ko lamang ang nasabing awitin
mga bakwit ba sa lugar nila'y nakauwi rin?
may kapayapaan na ba sa bayan nila't natin?
upang ulog ay di na larawang dapat sapitin?

- gregoriovbituinjr.
07.10.2024

* krosword mula sa Abante Tonite, Hulyo 9, 2024, p.7
* ulog - 3. Sinaunang Tagalog, pag-alis o pagkawala ng mga naninirahan sa isang pook dahil sa digmaan, salot, at katulad, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p.1299

Pusang uhaw

PUSANG UHAW

alaga'y pansin kong sinisinok
na tila may kung anong nalunok
marahil ay di nakakainom
matapos na malutas ang gutom

sa lababo'y may tubig sa batya
kaya sumampa na si alaga
doon siya uminom, natighaw
ang dama niyang sinok at uhaw

sadyang mahirap na maramdaman
pusa'y sinisinok, o ako man
tulad ng mga uhaw na dukha
uhaw sa hustisyang di makapa

kailangan talaga ng tubig
upang lalamunan ay madilig
tubig man pag nasumpungang tunay
mahalaga nang pandugtong-buhay

- gregoriovbituinjr.
07.10.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/te0kJX995j/ 

Martes, Hulyo 9, 2024

Sinabawang tahong

SINABAWANG TAHONG

binibilang kaya ng nagtitinda
ilang tahong ang binibigay niya
sa bumili? sa bahay binilang ko
ang nabiling tahong ay labimpito

marahil di niya binilang lahat
kundi dinadaan na lang sa sukat
sa pinaglagyang platitong malukong
ganyan ko nakita ang kanyang dunong

labinglima o labing-anim dati
ngayon ay labimpito na ang dami
tahong na binibili ko pag Lunes
wala kahapon, meron ngayong Martes

isa ito sa paboritong ulam
na sa aking panlasa'y kaylinamnam
sa halaga nitong sisenta pesos
ay nabusog na ako't nakaraos

- gregoriovbituinjr.
07.09.2024

Lunes, Hulyo 8, 2024

Tulaan sa pahayagang Bulgar

TULAAN SA PAHAYAGANG BULGAR

may tulaan sa Bulgar / ngayon ay nakita ko
santula'y nalathala, / magpasa kaya tayo?
O, kaysarap magbasa / pag may tula na rito
sadyang kagigiliwan, / ano sa palagay mo?

o makatang M.V. ba'y / staff ng pahayagan?
wala kasing anunsyong / magpasa ng hayagan
ano bang mawawala / kung hindi susubukan?
na bukod sa Liwayway, / Bulgar pa'y naririyan

subalit mag-ingat din, / buting magtanong muna
kung malalathala ba / ang tulang ipinasa
ano bang tulang pasok / sa kanilang panlasa
di pala malathala / tayo'y asa ng asa

ako nga'y naghahanap / ng dyaryong susulatan
kung di man maging staff / ay may mapagpasahan
kaya tulaang ito'y / akin kayang subukan
baka abang makata'y / dito dalhing tuluyan

- gregoriovbituinjr.
07.08.2024

* larawan mula sa pahayagang Bulgar, Hulyo 8, 2024, p.5