Martes, Oktubre 15, 2024

Pagkalas ng mga buhol sa lubid

PAGKALAS NG MGA BUHOL SA LUBID

paano ba pagkabuhol ay kakalasin
isa iyang hamon sa kakayahan natin
isang app game sa selpon, iyong susuriin
pagkalas sa buhol ay pakaiisipin

kaya masisiyahan ka sa larong ito
na sa problema sana'y magawang totoo
pagkalas sa buhol-buhol na problema mo
ay talagang pagsasanay na't ehersisyo

kaya iniscreenshot ko ang bawat pagsagot
lubid ba'y itutuwid o ibabaluktot
hahanapin mo paano ito iikot
upang makalas at saan ito lulusot

tunay ngang ang larong ito'y nakaaaliw
kaysarap laruin pag kasama ang giliw
kahit sa bahay lang at di nagliliwaliw
ops, hintay, sa larong ito'y baka mabaliw

- gregoriovbituinjr.
10.15.2024

* ang mga litrato'y mula sa app game na Tangle Rope

Komento ni Ivana hinggil sa pagtakbo sa halalan

KOMENTO NI IVANA HINGGIL SA PAGTAKBO SA HALALAN

actress Ivana Alawi ay nagsabing totoo:
"Di porke maraming followers, dapat nang tumakbo"
tama naman siya, paninindigan niya'y wasto
di porke followers, sila na'y boboto sa iyo

subalit pagkandidato'y pagbabakasakali
na dahil sa milyon ang followers, baka magwagi
kung manalo ang walang plataporma, tao'y lugi
lalo pa't di batid ang problema ng bayang sawi

paano liligawan ang mga botante nila?
pulos tiktok ba't dadaanin sa sayaw ang masa?
mayroon ba silang ilalahad na plataporma?
anong gagawin nila kung manalo't maupo na?

anong tugon sa presyo ng bilihing tumataas?
paano mapababa ang presyo ng kilong bigas?
ang kontraktwalisasyon ba'y kanilang mababaklas?
kung sakali, anong kanilang panukalang batas?

salamat, Ivana Alawi, sa iyong sinabi
upang makapili ng tama ang mga botante
upang ihalal nila'y ang tunay na magsisilbi
sa bayan, upang sa binoto nila'y di magsisi

- gregoriovbituinjr.
10.15.2024

* komentula sa ulat sa pahayagang Bulgar, Oktubre 11, 2024, pahina 6

Kailangan ba ng payaso sa Senado?

KAILANGAN BA NG PAYASO SA SENADO?

nakabibigla ang pasyang pagkandidato
upang mag-Senador ng isang komikero
inamin pang walang platapormang totoo
kundi nais niya'y magpasaya ng tao

nagpasyang tumakbo upang masa'y sumaya?
gagawin ba niya roon ay magpakwela?
o pondo ng bayan ay ibibigay niya
sa mga dukha upang makapagpasaya?

magpapatawa ba sa usaping pambayan?
na hanap ng masa'y totoong katugunan
sa problema ng bayan ba'y maaasahan?
bakit walang plataporma ang isang iyan?

kakandidato sa Senado dahil sikat
tulad nina Bad Boy at Buduts, ah, mag-ingat
paano pag nanalo, sila'y magkakalat?
walang plata, pulos porma lang, mabubundat?

baka naman siya'y sadyang pangtelebisyon
mas magandang maiwan na lang siya roon
ngunit sa Senado, anong gagawin doon?
lalo't walang plataporma ang isang iyon

- gregoriovbituinjr.
10.15.2024

* komentula hinggil sa ulat sa pahayagang Bulgar, Oktubre 11, 2024, pahina 1 at 8

Lunes, Oktubre 14, 2024

Manggagawa ang lumikha ng kaunlaran

MANGGAGAWA ANG LUMIKHA NG KAUNLARAN

halina't masdan ang buong kapaligiran
tahanan, gusali, pamilihan, tanggapan,
paaralan, Senado, Kongreso, Simbahan, 
kamay ng manggagawa ang lumikha niyan

manggagawa ang lumikha ng kalunsuran
manggagawa ang lumikha ng kabihasnan
manggagawa ang lumikha ng kaunlaran
manggagawa ang lumikha ng daigdigan

kaya mabuhay kayong mga manggagawa
dahil sa mga kamay ninyong mapagpala
kasama ninyo'y magsasaka't mangingisda
lipunang ito'y pinaunlad at nilikha

maraming salamat sa inyo, pagpupugay!
huwag payagang inaapi kayong husay
ng sistema't dinadala kayo sa hukay
sulong, pagsasamantala'y wakasang tunay!

- gregoriovbituinjr.
10.14.2024

* litratong kuha ng makatang gala sa ika-20 palapag ng pinagdausan ng isang pagtitipon

Pagdugtungin ang magkakakulay

PAGDUGTUNGIN ANG MAGKAKAKULAY

munting laro lang sa app ng selpon
at patalasan ng isip iyon
tila ba malupit siyang misyon
kaya dapat mabilis ang tugon

sadyang pag-iisipan mong tunay
ang pagdugtong ng parehong kulay
bawat espasyo'y daanang husay
at walang blangko sa bawat hanay

sa diwa'y ehersisyo talaga
lalo sa panahon ng pahinga
mula sa trabahong napagod ka
at nais mong maka-relaks muna

sinasanay ang diskarte't isip
sa bagay na sakaling mahagip
pag tamang tugon ay nalilirip
sa puso'y may saya't walang inip

- gregoriovbituinjr.
10.14.2024

* litrato mula sa app game na Dot Line

Ang natanggal na 19 na tula sa Bagong Edisyon ng Jose Corazon de Jesus: Mga Piling Tula

ANG NATANGGAL NA 19 NA TULA SA BAGONG EDISYON NG JOSE CORAZON DE JESUS: MGA PILING TULA
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nagagalak akong nasa aking munting aklatan na ang dalawang edisyon ng aklat na JOSE CORAZON DE JESUS: MGA PILING TULA. 

Ang una ay nabili ko sa National Book Store sa Gotesco Grand Central sa Lungsod ng Caloocan noong Disyembre 23, 2003, sa halagang P250.00. Ito'y unang inilathala noong 1984 ng Aklat Balagtasyana na proyekto ng Samahang Balagtas at Felix Antonio Ople Foundation, Inc. Muli itong inilathala ng De La Salle University Press noong 1995.

Makalipas ang dalawampu't isang taon, nabili ko ang ikalawang edisyon sa Gimenez Gallery ng UP Diliman noong Abril 17, 2024, sa halagang P350.00 habang inilulunsad doon ang 50th UMPIL National Writers Congress at ika-37 Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas na aking dinaluhan. Ang nasabing aklat ay inilathala ng San Antelmo Press noong 2022.

Subalit sa aking pagbabasa sa ikalawang edisyon ay napansin kong nagkulang ang mga tula.

Kalakip pa sa unang edisyon ang Paunang Salita ng noon ay buhay pang si Blas F. Ople, na naging kalihim ng Paggawa. Subalit nawala na iyon sa ikalawang edisyon. Humaba naman at nirebisa ni national artist Virgilio S. Almario ang kanyang sanaysay na pinamagatang "Mga Kuwintas ng Bituin at Luha: Isang Pagbabalik sa Buhay at Tula ni Jose Corazon de Jesus", na sa ikalawang edisyon, ang Tula ay naging Pagtula.

Hinati sa apat na bahagi ang mga tula ni de Jesus, na kilala rin bilang makatang Huseng Batute. Ito'y ang:

(a) Ibong Asul;
(b) Ang Pamana;
(c) Sa Siyudad ng Ilaw; at
(d) Bayan Ko.

Sa unang edisyon, may tatlumpu't dalawang tula sa Ibong Asul, may tatlumpu't walong tula sa Ang Pamana, may tatlumpu't dalawang tula sa Sa Siyudad ng Ilaw, at may dalawampu't siyam na tula sa Bayan Ko. Ang sumatotal ay isandaan tatlumpu't isang tula. (32+38+32+29=131)

Sa ikalawang edisyon naman, may dalawampu't siyam na tula sa Ibong Asul, may tatlumpu't dalawang tula sa Ang Pamana, may dalawampu't apat na tula sa Sa Siyudad ng Ilaw, at may dalawampu't pitong tula sa Bayan Ko. (29+32+24+27=112)

Kaya may labingsiyam na tulang tinanggal sa ikalawang edisyon. (131-112+119) Sa Ibong Asul, nawala ay apat na tula subalit nadagdagan ng isa pang tulang wala sa unang ecdisyon, pitong tula ang nawala sa Ang Pamana subalit ang tulang Sa Dati Ring Perya na nasa Sa Siyudad ng Ilaw ay nailipat sa Ang Pamana, pito sa Siyudad ng Ilaw at dalawa sa Bayan Ko. (3+7+7+2=19)

Ano-ano ang mga pamagat ng mga tulang nawala? Isa-isahin natin:

(a) Ibong Asul
1. Kalupi ng Puso (Taliba, Agosto 27, 1926)
2. Agaw-Dilim (Taliba, Disyembre 13, 1927)
3. Tagpi (Taliba, Abril 10, 1929)
4. May mga Tugtuging Hindi Ko Malimot (Taliba, Hulyo 23, 1929)

32 tula sa unang edisyon minus apat sa ikalawang edisyon ay 28, plus nadagdag sa ikalawang edisyon ang tulang Ang Pag-ibig (Taliba, 20 Disyembre 1920). Iba pa ito sa tulang Pag-ibig (Taliba, 14 Agosto 1926) na nasa Ibong Asul din. Kaya 29 lahat ng tula sa Ibong Asul sa ikalawang edisyon.

(b) Ang Pamana
1. Ang Balangkas ng Buhay (Liwayway, Enero 8, 1926)
2. Katiwasayan (Taliba, Enero 31, 1927)
3. Pagtatanghal (Taliba, Pebrero 1, 1927)
4. Kamantigi (Taliba, Marso 18, 1927)
5. Ang Pangako (Taliba, Disyembre 16, 1927)
6. Ang Himala ng mga Mahihina (Taliba, Setyembre 6, 1928)
7. "Nahawakan Ko Rin" (Taliba, Oktubre 6, 1928)

Muli, ang tulang Sa Dati Ring Perya na nasa Sa Siyudad ng Ilaw ay nalipat sa Ang Pamana. Kaya 38 tula sa unang edisyon minus 7 tula equals 31 tula, plus isang nalipat na tula, equals 32 lahat ng tula sa Ang Pamana sa ikalawang edisyon.

(c) Sa Siyudad ng Ilaw
1. Triptiko Anormal (Taliba, Enero 25, 1921)
2. Nang Mamoda ang Kamisetang Seda (Taliba, Enero 28, 1924)
3. Ang Pook na Nalimot ng Konsehal (Taliba, Nobyembre 11, 1924)
4. Bodabil Istar (Taliba, Abril 23, 1929)
5. Ang mga Anak ni Sela (Taliba, Hulyo 26, 1929)
6. Ang Lintik na Tubig Ay Ayaw Tumulo (Taliba, Setyembre 27, 1929)
7. Beauty Parlor ng mga Lalaki (Taliba, Pebrero 27, 1930)

32 tula sa unang edisyon minus 8 tula ay 24 na tula sa ikalawang edisyon. Subalit nailipat lang pala mula sa Sa Siyudad ng Ilaw tungo sa Ang Pamana ang tulang Sa Dati Ring Perya, kaya pito lang ang nawala.

(d) Bayan Ko
1. Tila Ka Gagamba (Taliba, Setyembre 12, 1927)
2. Ang Kayumanggi (Taliba, Abril 5, 1928)

Sa pagsusuma:

Ibong Asul = 32 - 4 + 1 = 29
Ang Pamana = 38 - 7 + 1 = 32
Sa Siyudad ng Ilaw = 32 - 8 = 24
Bayan Ko = 29 - 2 = 27

Kaya kung may 131 tula sa Unang Edisyon, minus 19 tula, ay may 112 tula na lang sa Ikalawang Edisyon.

Kaya kaypalad ng may mga Unang Edisyon, tulad ko, sapagkat mayroon pa kaming kopya ng labingsiyam na tula ni Huseng Batute na nasa Unang Edisyon. Ang tanong ko na lang: Bakit kaya tinanggal ni Almario ang labingsiyam na tula ni Batute sa Ikalawang Edisyon? Wala siyang paliwanag sa aklat. O marahil kaya hindi na niya iyon ipinaliwanag dahil baka tingin niya'y hindi na kailangan. Marahil mababatid lang natin ang sagot pag siya'y kinapanayam. Ang mahalaga'y nababasa natin ang mga tula ni Jose Corazon de Jesus.

Tara, atin nang basahin ang mga tula ng makatang Huseng Batute.

ANG LABINGSIYAM NA NATANGGAL NA TULA NI HUSENG BATUTE

kayganda nang pamana / ang sangkaterbang tula
ni Corazon de Jesus / na dakilang makata
sa dalawang edisyon / ito na'y nalathala
pananaludtod niya'y / sadyang kahanga-hanga

ngunit aking napuna / nang binabasa iyon
may nabawas na tula / sa ikal'wang edisyon
kaypalad ko't nabasa / ang nawawalang iyon
pagkat mayroon ako / ng una pang edisyon

labingsiyam na tula'y / natanggal nang sinuri
kaya ramdam ko agad / ay hinayang at hikbi
mga tulang nawala / sana'y pinanatili
nang mabasa rin iyon / ng bagong salinlahi

gayunman, sa puso ko'y / taos-pasasalamat
na tula ni Batute'y / nailathalang sukat
kadakilaan niya'y / sadyang naisiwalat
patunay itong siya'y / makatang maalamat

10.14.2024

Nananaginip ng gising - salin ng tula ni Maya Abu Al-Hayyat

NANANAGINIP NG GISING
Tula ni Maya Abu Al-Hayyat
Isinalin sa Ingles ni Fady Joudah
(Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.)

Susulatin ko ang tungkol sa kasiyahan nang
sinakop ang Jenin mula sa anim na dako,
tungkol sa mga batang tumatakbo habang 
tangan ang mga lobo sa Kampo ng Am'ari,
tungkol sa kabuuang nagpapatahimik sa mga
pinadededeng sanggol ng buong gabi sa Askar,
tungkol sa isang munting dagat na maaari
nating lakarin panhik-panaog sa Tulkarem,
tungkol sa mga matang nakatitig sa mukha 
ng mga tao sa Balata,
tungkol sa isang babaeng umiindak
para sa mga nakahanay sa tsekpoynt sa Qalandia,
tungkol sa mga hinabi sa gilid ng 
mga lalaking nagtatawanan sa Azzoun,
tungkol sa iyo at sa akin
na pinupuno natin ng mga sigay
at kabaliwan ang ating bulsa
at pagtatatag ng lungsod.

- sa Jerusalem

10.14.2024

Pinaghalawan ng tula at larawan mula sa kawing na: 
Proyektong pagsasalin na balak ilunsad bilang aklat sa Nobyembre 29, 2024, International Day of Solidarity with the Palestinian People