Linggo, Enero 19, 2025

Paslit dumugo ang mata sa cellphone

PASLIT DUMUGO ANG MATA SA CELLPHONE

"kaka-cellphone mo 'yan!" sabi lagi sa radyo
pag patalastas o patawa ng payaso
naalala ko dahil sa ulat sa dyaryo:
"Paslit dumugo ang mata sa cellphone," naku!

dumugo ang mata dahil sa sa pagkababad
sa paglalaro sa cellphone ng mga game app
batay umano sa karanasan ng anak
ng isang inang nababahala ngang ganap

na sa layer daw ng mata'y may iritasyon
na sanhi ay exposure sa sobrang radyasyon
ngunit ayon sa isang doktor, sanhi yaon
ng sintomas na may dengue ang batang iyon

kaya nilimitahan agad ang paggamit
ng anak ng cellphone o ng anumang gadget
na sa ibang magulang ay kanya ring hirit
mabuti't maayos na ang anak sa sakit

- gregoriovbituinjr.
01.19.2025

* tula batay sa ulat sa pahayagang Abante Tonite, Enero 18, 2025, tampok na balita (hedlayn) at pahina 2

Biyernes, Enero 17, 2025

Isa na namang kasabihan

ISA NA NAMANG KASABIHAN

animo'y makatang nagsalita
yaong kolumnista sa balita:
"Sa matuwid na pangangasiwa,
mabubura ang 'tamang hinala'!"

makabuluhan ang kasabihan
sa mga isyu niyang tinuran
paano ba pagtitiwalaan
ng madla iyang pamahalaan

tatlong ayuda'y tinurang kagyat
ang TUPAD, A.I.C.S. at AKAP
baka magamit ng trapong bundat
sa pulitika't kunwang paglingap

upang manalo lang sa eleksyon
lalong magkaroon ang mayroon
paano pipigilan ang gayon?
talagang ito'y malaking hamon

gahamang trapo'y dapat iwaksi
dangal ng dukha'y h'wag ipagbili
subalit kung sa gutom sakbibi
dalita ba'y ating masisisi?

paano tutulungan ang dukha
kung walang ayudang mapapala
lipunang ito'y palitang sadya
ito ang aking nasasadiwa

- gregoriovbituinjr.
01.17.2025

* mula sa kolum sa pahayagang Pang-Masa, Enero 17, 2025, p.3
* TUPAD - Tulong Pangkabuhayan sa Disadvantage
* AICS - Assistance to Individuals in Crisis
* AKAP - Ayuda para sa Kinakapos Ang Kita Program

Prayoridad

PRAYORIDAD

kayrami kong prayoridad na iniisip
na kinakayang dalhin ang anumang bitbit
pangalagaan ang misis na nagkasakit
pagbabasa ng dyaryo't librong nahahagip

pagsusulat sa Taliba ng Maralita
publikasyon ng KPML, nalathala
roon ang mga isyu at laban ng dukha
pati isyu't tindig ng uring manggagawa

talagang wala nang panahon sa inuman
mayroon sa rali, inuuna'y tahanan
gawaing bahay, luto, laba, kalinisan
pagkatha ng nobela'y pinaghahandaan

katha ng katha ng sanaysay, tula't kwento
pahinga'y sudoku't pagbabasa ng libro
sa ganyan umiinog ang munti kong mundo
sa pamilya, sa Taliba't kakathain ko

- gregoriovbituinjr.
01.17.2025

* KPML - Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod

Huwebes, Enero 16, 2025

Edad 6, ginahasa ng edad 8 at 10, anang ulat

EDAD 6, GINAHASA NG EDAD 8 AT 10, ANANG ULAT

ano't mga bata pa'y nanggahasa
pinagtripan ang kapwa nila bata
sa magulang ba'y anong natutunan
bakit mga bata'y napabayaan

ginawa nila'y karima-rimarim
bakit ba nagawa ang gayong krimen
napanood kaya nilang nagse-sex
ang magulang, sa pornhub, o triple X

suspek na dalawang batang lalaki
hinila't ginahasa ang babae
nang batang babae'y umuwing bahay
nagsumbong sa ina't nagpa-barangay

nasabing mga suspek ay nahuli
at dinala sa DSWD
marahil doon lang, di mapipiit
dahil sa edad nilang mga paslit

anong nangyayari sa ating mundo?
dignidad ng kapwa ba'y naglalaho?
mga bata pa'y nagiging marahas
ano ang kulang? edukasyon? batas?

- gregoriovbituinjr.
01.16.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Enero 16, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Pagpili ng wastong salita

PAGPILI NG WASTONG SALITA

pagpili ng wastong salita
ay dapat gawin nating kusa
hindi iyang pagtutungayaw
na pag tumarak ay balaraw

wastong salita ang piliin
kapwa mo'y huwag lalaitin
porke mayaman ka't may datung
ay magaling ka na't marunong

huwag kang mapagsamantala
na ang kapwa mo'y minumura
magsalita ng mahinahon
mga problema'y may solusyon

ang maling salita'y masakit
lalo't ikaw ang nilalait
ang wastong salita'y respeto
at salamin ng pagkatao

- gregoriovbituinjr.
01.16.2025

* litrato mula sa Daang Onyx, malapit sa Dagonoy Market sa Maynila

Miyerkules, Enero 15, 2025

Pagbabasa ng kwentong OFW

PAGBABASA NG KWENTONG OFW

sabik din akong magbasa ng mga kwento
hinggil sa tunay na buhay, dukha, obrero
lalo na't aklat hinggil sa OFW
na minsan na ring sa Japan naranasan ko

nag-anim na buwan ako sa Hanamaki
na isang lungsod sa probinsya ng Iwate
alaala yaong sa buhay ko'y sakbibi
bago pa sa lansangan ay makapagrali

bagamat nakarating din ng ibang bayan
sa Thailand, Burma, at bumalik muling Thailand
bagamat sa Guangzhou, Tsina ay nilapagan
sa Pransya'y higit sambuwang Climate Walk naman

nais kong OFW'y kapanayamin
obrero sa piketlayn ay makausap din
upang maging bahagi ng aking sulatin
at maging paksa sa nobelang susulatin

- gregoriovbituinjr.
01.15.2025

Dalawang pagpapatiwakal

DALAWANG NAGPATIWAKAL

anong tindi ng balita sa Pang-Masa kahapon:
miyembro ng LGBTQIA+ ang naglason
ama at edad apat na anak ang nakabigti
sa inupahang apartment sa Lungsod ng Makati

ang una'y nasa cadaver bag ngunit may suicide note
na umano'y napagod nang maghanap ng trabaho
nagsawa na ba sa buhay? aba'y nakakatakot!
nang matagpuan siya'y nangalingasaw sa condo

ang anak at apo'y pinuntahan ng mag-asawa
upang anak nilang may depresyon ay kamustahin
subalit sila'y nabigla sa kanilang nakita
wala nang buhay ang apo't anak nila nang datnin

bakit pagpapatiwakal ang nakitang lulutas?
sa mga problema't winawakasan ang sarili?
nakalulungkot kahit may Mental Health Act na batas
patibayin pa ang batas upang di na mangyari

mapipigil ba ng batas ang pagpapakamatay?
o sariling desisyon nilang ito'y di mapigil?
o baka wala na silang makausap na tunay?
upang problema'y malutas? sarili'y kinikitil

- gregoriovbituinjr.
01.15.2025

* ulat mula sa pahayagang Pang-Masa, Enero 14, 2025
* Republic Act No. 11036 - An Act Establishing a National Mental Health Policy for the Purpose of Enhancing the Delivery of Integrated Mental Health Services, na mas kilala ring Mental Health Act