Sabado, Agosto 30, 2025

SMARTER na pagpaplano

SMARTER NA PAGPAPLANO

Specific - tiyak ang plano, detalyado
Measurable - nasukat kung kayang matupad
Attainable - kayang abutin ang adhika
Realistic - makatotohanan sa gawa
Time-bound - kayang gawin sa panahong tinakda
Evaluate - pagtatasa ng mga nagawa
Reward - natamong tagumpay ang gantimpala

Siguraduhing plano'y tapat sa layunin
Magkaisa ang pamunua't myembro natin
Aktibidad ay sama-sama nating gawin
Reklamo'y sinusuri't agad lulutasin
Tutok sa detalye't pinag-usapang sadya
Ebalwasyon sa kalagaya'y ginagawa
Respeto't makipagkapwa'y di nawawala

- gregoriovbituinjr.
08.27.2025

* litrato mula sa google

Biyernes, Agosto 29, 2025

Merong dalawang pulis manyakis

MERONG DALAWANG PULIS MANYAKIS

merong dalawang pulis manyakis
na ginalaw ay babaeng pulis
tila libog nila'y di natiis
sinalbahe pa'y babaeng pulis

kung mayroon mang pulis patola
ay may pulis manyakis pa pala
na sa kabaro nagsamantala
at sa babaeng kasamahan pa

Safe Spaces Act ba'y ikakaso?
o ang kaso'y administratibo?
ililipat lang sila ng pwesto?
babaeng pulis nga'y agrabyado!

siya'y pinainom daw ng alak
at hinipuan ng mga manyak
aba'y bakit kapwa nila parak
ay kanila mismong pinahamak

magkakayunit pa sila, sabi
ngunit siya pa ang sinalbahe
kaytinding epekto ng nangyari
sa puso't isipan ng babae

buti't sa taas siya'y nagsumbong
subalit nais nating itanong:
mga manyak kaya'y ikakanlong
ng nasa taas o ikukulong?

nangyari'y sadyang nakagagalit
hustisya kaya'y kanyang makamit?
at mapakulong ang malulupit?
o buhay pa'y malagay sa bingit?

- gregoriovbituinjr.
08.29.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Agosto 28, 2025, Pang-Masa at Remate, Agosto 29, 2025

Matanda na si Bata, may mahika pa rin

MATANDA NA SI BATA, MAY MAHIKA PA RIN

matanda na si Bata, may mahika pa rin
kilalang "Magician", di pa kinakalawang
pitumpu't isang anyos, talagang kaygaling
wala pa ring kupas ang matandang "Magician"

patuloy na gumagabay at inspirasyon
si Bata sa mga baguhang bilyarista
kaya nananalo sa mga kumpetisyon
saanmang bansa sila maglaro't magpunta

pagpupugay sa iyo, Efren "Bata" Reyes
tunay kang kinararangal ng ating bansâ
sa bawat sargo mo o tirang anong nipis
ang mga Pinoy at banyaga'y namamanghâ

Maligayang Kaarawan, aming pagbati
sa iyo, Efren "Bata" Reyes, pagpupugay!
paghanga namin sa iyo'y nananatili
bayani kang tunay! mabuhay ka! Mabuhay!

- gregoriovbituinjr.
08.29.2025

* ulat mula sa pahayagang Abante, Agosto 28, 2025, p.8

Kwento - Bubonic Plague, Pied Piper, Lestospirosis, at mga pagbaha dahil sa mga palpak na flood control projects

BUBONIC PLAGUE, PIED PIPER, LESTOSPIROSIS, AT MGA PAGBAHA DAHIL SA MGA PALPAK NA FLOOD CONTROL PROJECTS
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nanalasa nitong mga nakaraan ang mga bagyong Emong, Fabian, katukayong bagyong Gorio, Huaning, at Isang. Nagbaha ang maraming kalsada sa kalunsuran na bunsod upang imbestigahan sa Senado ang mga umano’y palpak at pinagkaperahang flood control projects ng DPWH. Kaya sa karinderya ni Aling Isay na binaha ay napapag-usapan nila ang palpak na flood control projects na dahilan ng baha, at pagkalat ng lestospirosis na umano’y galing sa ihi ng daga na humalo sa baha.

“Napakasakit. Bukod sa gastos ay nagka-leptospirosis pa ang anak ko dahil lumusong sa baha sa kasagsagan ng bagyong Isang. Gusto kasing bumili ng tsokolate sa tindahan kaya lumusong sa baha nang walang suot na bota. Tsk, tsk, ang batang iyon talaga, oo! Dinala ko sa klinik sa barangay. Kauuwi lang namin.” Himutok ni Mang Igme.

Sumagot si Isay, “Naku! Matindi iyang lestospirosis dahil humalo ang ihi ng daga sa baha. Naalala ko tuloy ang istorya ng Bubonic Plague sa Europa kung saan milyon-milyong katao ang namatay. Ang bubonic plague ay isang impeksiyon na kadalasang kumakalat sa mga tao sa pamamagitan ng mga nahawaang pulgas na kumakapit sa mga daga. Tinawag nga iyong Black Death, dahil pinatay nito ang nasa 75 milyong Europeano noong Middle Ages, ayon sa nabasa ko.”

Napangiti si Inggo, “Ang husay mo pala sa kasaysayan. Baka diyan din nagsimula ang istorya ng Pied Piper of Hamelin, na ang mga dagang nanalasa sa isang bayan ay inakit niya ng pagtugtog ng musika sa  trumpeta hanggang mahulog sa tubig ang mga daga’t namatay.”

“Teke, bibili lang ako ng niresetang gamot kay Ines. Naubusan kasi sa barangay dahil sa dami ng tinamaan ng lestospirosis.” Sabi ni Igme. “Punta muna akong botika. Kaya kasi nagbaha ng ganyan ay hindi pa dahil sa pagbabara ng mga kanal dahil sa basura natin, eh. Kundi dahil sa mga palpak na flood control project ng gobyerno. Sige, alis muna ako.”

Sumagot si Ingrid, na kaharap si isay sa upuan sa karinderya, “Ingat kayo, medyo baha pa. Buti nakabota na kayo. Sana, gumaling na si Ines.”

Si Inggo uli, “Mabuti’t binanggit ni Igme ang mga flood control na iyan. Aba’y meron daw mga ghost flood control. Nasa papel ngunit sa aktwal ay wala naman. Kaya iyan ang ikinagalit ng pangulo sa SONA.”

“Aba’y hindi lang pangulo ang dapat magalit diyan, kundi tayong mga mamamayan. Aba’y buwis natin ang ipinanggastos diyan, tapos palpak, tapos kinurakot, tapos wala palang proyekto, guniguning proyekto lang pala. Sino ang kawawa? Tayong taumbayan! Dapat may managot diyan!” Ito ang nanggagalaiting sabi ni Ingrid.

Biglang dumating si Isko, ang kapatid ni Igme at tiyuhin ni Ines. “Nasaan si Igme? Ang taas na ng lagnat ni Ines. Dalhin natin sa ospital.”

Buti’t dumating si Igor, sakay ng kanyang traysikel. Kakain sana siya sa karinderya dahil gutom na. Subalit tumulong na rin siyang dalhin si Ines sa ospital. Sumama na rin sina Isay, Isko, at Ime, na asawa ni Igme.

“Ingrid, ikaw muna ang bahala sa karinderya.” Bilin ni Aling Isay.

“Opo.” Sagot ni Ingrid habang papaalis ang traysikel.

Tangan ni Inggo ang isang pahayagan, “Nakupo! Sana’y maagapan si Ines. Delikado talagang basta lumusong sa baha. Aba’y dito nga sa pahayagang Remate na may petsang Agosto 8, 2025, ibinalita nga, ‘Patay sa leptospirosis sa San Lazaro Hospital sumipa na sa 13.’ kaya sana nga’y maagapan pa si Ines.”

“Iyan kasing mga flood control project na palpak at mga ghosts projects ang dahilan ng mga pagbahang iyan. Hindi inaayos, kinukurakot lang ng mga damuho sa DPWH. Aba’y makinig kayo sa radyo at talagang manggagalaiti ka. Lalo na pag may nangyari riyan kay Ines.” Ani Ingrid.

“Buksan mo nga ang radyo, Ingrid, nang makapakinig tayo ng balita.” Ani Inggo. Subalit dumating na si Igme at ibinalita ni Ingrid na dinala na sa ospital si Ines. Dahil sa nabalitaan, agad nang umalis si Igme patungo sa ospital.

Ilang sandali pa ay dumating na si Aling Isay, “Iko-confine muna sa ospital si Ines upang maobserbahan. Nagbabantay si Ime kay Ines.”

“Sana po ay walang mangyaring masama kay Ines.” Ani Ingrid. “At sana po, mapanagot ang mga walanghiyang gumawa ng mga palpak na flood control projects. Dahil taumbayan ang kanilang pinuperwisyo!”

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Agosto 16-31, 2025, pahina 18-19.

Huwebes, Agosto 28, 2025

P30 na aklat, P30 pantraysikel

P30 NA AKLAT, P30 PANTRAYSIKEL

minsan, minumura ko ang ulan
dahil biglang napapa-tricycle
imbes na ako'y maglakad na lang
ng limang kanto, magta-tricycle

aklat ng salin ko'y trenta pesos
sa traysikel ay trenta pesos din
kapag ulan na'y biglang bumuhos
benta'y di maibiling pagkain

ipapamasahe lang ang benta
bakit ba flood control kinurakot
baha tuloy ang masa't kalsada
habang sa libro, kita'y karampot

kailan ba palaging aaraw
nang makatipid sa pamasahe
kailan di na magtutungayaw
upang natipid ay maitabi

- gregoriovbituinjr.
08.28.2025

Ang mag-aral muli

ANG MAG-ARAL MULI

di pa ako matanda, pwede pang makapag-aral
at makatapos ng kursong nanaising makuha
tulad ng inhinyero, cooking, o agham pisikal
o kaya'y magturo ng aritmetika't aldyebra

nais kong may natapos, may diplomang isasabit
sa dingding ng tahanan, magkatrabaho nang sadyâ
habang patuloy na nagmumulat sa maliliit,
babae, bata, pesante, vendor, obrero, dukhâ

kayhirap makapasok kahit sa N.G.O.'t P.O.
pag walang pinakitang diploma, walang natapos
lalo't kaytagal na aktibistang pultaym tulad ko
na higit tatlong dekadang naglulupa't kumilos

sinong tatanggap sa aking walang wala talaga
na namayapang misis ang sumusuporta noon
dapat pa akong mabuhay ngayong wala na siya
kaya nais kong magtapos pag may pagkakataon

- gregoriovbituinjr.
08.28.2025

* NGO - non-government organization 
* PO - people's organization

Miyerkules, Agosto 27, 2025

Soneto sa PANTHER

SONETO SA PANTHER

Participation - lumalahok ang bawat kasapian
Accountability - bawat isa'y may pananagutan
Non-discrimination - walang sinuman ang naiiwan
Transparency - walang tinatago sa masa't samahan
Human dignity - paggalang sa dignidad ng sinuman
Empowerment - pagsakapangyarihan ng mamamayan
Rule of law - iginagalang ang mga batas ng bayan

Pagpaplano ng samahan upang kamtin ang layunin
Ay ginagawa ng seryoso't pananagutan natin
Nangangarap ng makataong lipunang dapat kamtin
Tagumpay ng samahan ay lagi nating iisipin
Habang hindi pinababayaan ang pamilya natin
Edukasyon ng bawat kasapi ay ating planuhin
Respeto sa batas at sa bawat isa'y ating gawin

- gregoriovbituinjr.
08.27.2025

* ang soneto ay tulang may sukat at tugma, at binubuo ng 14 pantig bawat taludtod
* ang PANTHER ay isa sa mga prinsipyo ng karapatang pantao