Sabado, Disyembre 13, 2025

Pagdalo sa talakayan hinggil sa dystopian fiction

PAGDALO SA TALAKAYAN HINGGIL SA DYSTOPIAN FICTION
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Lumahok ako kanina sa forum na Writing Dystopian Fiction, sa booth ng Adarna House sa Gateway Mall sa Cubao, na ang tagapagsalita ay si Ginoong Chuckberry Pascual. 

Ilan sa aking mga nakuhang punto o natutunan: 
1. Ang Dystopian pala ay tulad sa Armaggedon.
2. Kabaligtaran iyon ng utopian, na ang Utopia ay magandang lugar, ayon sa akda ni Sir Thomas More. Ang dys ay Griyego sa masama o mahirap, at ang topos ay lugar. Dystopia - masamang lugar.
3. Tatlong halimbawa ang tinalakay niyang dystopian fiction, ang pelikulang Hunger Games, ang pelikulang DIvergence, at ang nobelang 1984 ni George Orwell.
4. Ang dystopian fiction ay inimbento ni John Stuart Mill noong 1898.
5.. Paano pag sa Pilipinas nangyari, o Pilipinas ang setting, lalo na;t dumaan tayo sa pandemya, bakuna, anong mga pananaw, bakit di pantay ang lipunan.
6. Ekspresyon ito ng takot at pag-asa pag nawasak ang mundo
7. Sa pagsusulat, mabuting magkaroon ng character profile. Edad, uring pinagmulan, kasarian, pamilya, kaibigan, kapaligiran.
8. Itsura ng mundo - araw-araw na pamumuhay, tubig, pagkain, damit, teknolohiya, kaligtasan mula sa panganib
8. Uri ng gobyerno - totalitarian, batas, kultura, pagbabago sa ugali o pananaw
9. Di nakikita - mga lihim, kasinungalingan, kadiliman at kasamaan, pagkabulok ng lipunan
10. Banghay - normal na dystopia, watda o silip sa hindi nakikita, detalyeng magbibigay ng bagong pananaw sa pangunahing tauhan, anong desisyon ng bida - lalaban o uurong?, new normal - ang mundo pagkatapos ng pagbabago
11. Paano pa rin mananatiling tao, na may dignidad
12. Personal journey ang pagsusulat, may maituturo hinggil sa istruktura ng pagsusulat ngunit hahanapin mismo ng manunulat ang sarili niyang estilo

Nagtaas ako ng kamay ng ilang beses sa open forum:
1. Tinukoy ko bilang halimbawa ang RA 12252 na magandang gawing dystopian fiction, dahil ginawa nang batas na pinauupahan na sa dayuhan ng 99 na taon ang lupa ng bansa
2. Anong kalagayan ng bayan? Binanggit kong naisip ko bilang dystopian fiction ang mga tinokhang, na bumangon at naging zombie upang maghiganti, na ayon sa tagapagsalita, ay magandang ideya
3. (Hindi ko na naitanong dahil ubos na ang oras?) Paano kung ang kasalukuyang gobyerno ay puno ng kurakot? Pag-iisipan ko kung paano ang dystopian fiction na aking isusulat.

Nang matapos ang talakayan ay book signing na ng kanyang libro sa mga dumalo roon at nakinig.

Natabig ng dagâ ang bote

NATABIG NG DAGÂ ANG BOTE

masasabi bang binasag
ng dagâ ang boteng iyon
o di sinadyang natabig
kaya bumagsak sa sahig

mula roon sa bintanà
ay nakita ko ang dagâ
mabilis na tumatakbo
nang marating ang lababo

binugaw ko, anong bilis
niyang tumakbo't umalis
ang boteng natabig naman
sa sahig agad bumagsak

boteng sa uhaw pamatid
ay natabig ng mabait
ano kayang pahiwatig
baka ingat ang pabatid

- gregoriovbituinjr.
12.13.2025

Alahoy!

ALAHOY!

parang wala nang kabuhay-buhay
yaring buhay kapag naninilay
para bang nabubuhay na bangkay
na hininga'y hinugot sa hukay

may saysay pa ngâ ba yaring búhay
kung sa tula't rali nabubuhay
mabuti yata'y magpakamatay
nang sinta'y makapiling kong tunay

tula na lang ang silbi ko't tulay
tula'y tulay sa di mapalagay
sa mundô ba'y ano pa ang saysay
kung nabubuhay lagi sa lumbay

wala bang magpapayo? Alahoy!
wala bang kaibigan? Alahoy!
wala na ba ang lahat? Alahoy!
ako nga ba'y patay na? Alahoy!

- gregoriovbituinjr.
12.13.2025

* Alahoy! - mula sa Diksiyonaryong Adarna, p.21

Kapoy

KAPOY

walâ na bang makatas sa diwà
ng makata't di na makatulâ?
bakit pluma'y tumigil na sadyâ?
ang unos ba'y kailan huhupà?

ilang araw ding di nakákathâ
leyon at langgam man sa pabulâ
ay di ko pa napagsasalita
may delubyo kayang nagbabadyâ?

di makapag-isip? namumutlâ?
gayong naglulutangan ang paksâ
sa lansangan, dibdib, libog, luhà,
tuhod, ulo, ere, dagat, bahâ

panga, pangat, pangatlo, pawalâ
talampakan, basura, bahurà
talapihitan, dukhâ, dalitâ
palatuldikan, makata'y patdâ

labas na, makatang maglulupâ
sa iyong silid, yungib o lunggâ
hanggang pagkatulala'y mapuksâ
at kapoy ay tuluyang mawalâ

- gregoriovbituinjr.
12.13.2025

Alas-dose na bumangon

ALAS-DOSE NA BUMANGON

madalas, kay-aga nang babangon
madaling araw, gising na ako
ngayon, alas-dose na bumangon
pahinga muna, pagkat Sabado

madalas, maaga pa'y lalabas
at maglalakad na ng malayò
upang damayan ang nag-aaklas
na obrero't dukhang nasiphayò

tanghaling bumangon, kumathâ na
ng iilang may sukat at tugmâ
iyan ang bisyong yakap talaga
at gawain ng abang makatâ

mamaya'y lalabas buong gabi
diringgin ang kapwa manunulat
sa panayam niya't masasabi
sa kanyang paksang isisiwalat

- gregoriovbituinjr.
12.13.2025

Biyernes, Disyembre 12, 2025

Pagtatása at Pagtatasá (Assessment and Sharpening)

PAGTATÀSA at PAGTATASÁ
(Assessment and Sharpening)

pag natapos ang plano at mga pagkilos 
ay nagtatàsa o assessment nang maayos
kung ang pagtatasá o sharpening ba'y kapos?
at nakinabang ba ang tulad kong hikahos?

kaya mahalaga ang dalawang nabanggit
kung pagtatása o sharpening ba'y nakamit?
sa pagtatasá o assessment ba'y nasambit?
anong mga aral ang dito'y mabibitbit?

mga plinano'y di dapat maging mapurol
sa planong matalas, di sayang ang ginugol
sa assessment ba'y ano kayang inyong hatol?
buong plano ba'y naganap? wala bang tutol?

tingnan mo lang ang tuldik sa taas ng letra
at ang salita'y mauunawaan mo na 
kayâ ngâ ang pagtatása at pagtatasá
sa bawat organisasyon ay mahalaga

- gregoriovbituinjr.
12.12.2025

Ayokong mabuhay sa utang

AYOKONG MABUHAY SA UTANG

ayokong mabuhay na lang
upang magbayad ng utang
tulad sa kwentong "The Necklace"
nitong si Guy de Maupassant

subalit kayraming utang
na dapat ko pang bayaran
ako'y nabubuhay na lang
upang magbayad ng utang

kayâ buô kong panahon
sa bawat galaw ang layon
paano bayaran iyon
buong buhay ko na'y gayon

habang kayraming kurakot
mga pulitikong buktot
kaygandang buhay ng sangkot
silang sa bayan ay salot

ikinwento ni Maupassant
sadyang wala ka nang buhay
kumikilos parang patay
nabubuhay parang bangkay

di matulad kay Mathilde
Loisel sa akdang "The Necklace"
yaong nais ko't mensahe
sa kapwa ko't sa sarili

sa tulad kong pulos utang
tama ka, Guy de Maupassant:
ang nabubuhay sa utang
ay wala nang kasiyahan

- gregoriovbituinjr.
12.12.2025

* litrato mula sa google