Huwebes, Agosto 14, 2025

Kwento - Ipagbunyi ang Pagsilang ng Bansa!


IPAGBUNYI ANG PAGSILANG NG BANSA! 
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

“Agosto na! Alam n’yo ba na kaya Ghost Month ang August ay dahil pag nakakita raw ng multo, sasabihin nila’y Oh, Ghost! Hindi ba, tunog August!” Iyan ang pambungad na sinabi ni Adrian, isa sa mga lider ng kanilang samahang magkakapitbahay nang magkita sa isang pulong.

“Oo nga, ano?” Bati agad ni Benito. “Subalit mayroon pa sa Agosto maliban diyan, ‘yung pagkilala sa pagkakatatag ng bansa o Birth of the Nation. Natatandaan n’yo pa ba? Ilang taon na rin nang simulan natin ang panawagang ‘Birth of the Nation Week’ noon? Iyon ang paksa ng pulong natin ngayon. Hintayin lang natin ang iba.”

“Natatandaan ko iyan,” ani Ingrid, “Kasama ako sa pagpapapirma ng petisyon noong si Mang Inggo pa ang nasa pamunuan. Nakarami rin tayo ng nakuhang pirma noon at nadala natin ito sa kongresista ng ating lungsod, datapwat hindi umusad. Ngunit dapat pa rin nating balikan iyon dahil sa napakahalaga ng mga papel na nilagdaan ng mga tao. Kaya marami rin ang namulat, nagdebate, nakumbinsi at napalagda natin.”

Dumating na ang ilan pang nasa pamunuan, kagawad at kasapi ng samahan. Binuksan na Benito ang pulong. “Mga kasama, noong araw ay nakapagpalagda tayo upang maging ganap na batas ang ‘Birth of the Nation Week’ subalit hindi umusad sa Kongreso ang ating petisyon. Subalit mahalaga ang ating makasaysayang panawagang iyon.”

Nagtaas ng kamay si Irma. “Baka mas kailangan natin ng People’s Initiative upang hindi na iyan dumaan sa Kongreso. Alam naman nating mga elitista at political dynasty ang mga nakaupo. Mga iniisip lang ay ang kanilang sarili,  na parang ang serbisyo sa tao ay kanilang negosyo.

Nagtanong si Isabel, “Bakit ‘Birth of the Nation Week’, bakit hindi ‘Birth of the Nation Day’? Hindi lang naman sa pagpunit ng sedula iyan kundi kung kailan naging rebolusyonaryong pamahalaan ang Katipunan. Hindi ba? Kaya pabor  ako sa saliksik nina Dr. Milagros Guerrero na ang Agosto 24 ang ‘Birth of the Nation Day’. Bagamat sa batas, noong 1962, mas kinilala ang Sigaw sa Pugad Lawin, ngunit hindi pa tinukoy doon na nabuo na ang bansa. Sigaw pa lang iyon. Gayunman, hindi ko pa nabasa ang iba pang aklat kasaysayan kaya baka may iba pa. Subalit para sa akin, nang magsalita noon si Dr. Guerrero sa ating samahan noong 2013, sa ika-150 kaarawan ng Supremo, sinabi niyang Agosto 24 nga naging rebolusyonaryong pamahalaan ang Katipunan at naging pangulo ng bansa si Gat Andres Bonifacio.”

Sumabat si Ingrid, “Mahirap ang pinagdaanan natin noon bilang samahang magkakapitbahay na may pakialam sa kasaysayan ng ating bansa. Para bang ang mga ibon ang gumagawa ng mga batas para sa ating mga isda. Hindi kinukunsulta ng mga ibon ang mga isda sa mga batas na ginagawa. Kung ano ang para sa negosyo ngunit nakakasira sa kalikasan, iyon ang isinasabatas nila. Kung paano kikita ang negosyo kahit nakasasama sa mamamayan, lalo sa mga katutubo’t kababaihan, iyon ang isinasabatas nila. Kung anong nais ng mamamayan, iyon ang ayaw nilang isabatas. Tama lang ang panawagan nating dapat mabatid ng kasalukuyan: Wakasan na ang dinastiya at baguhin na ang sistema!”

“Tama ka,” ani Benito. “Sa ngayon, kahit hindi pa naisabatas ang ating panukala, Birth of the Nation Week man iyan o Birth of the Nation Day, ang mahalaga’y idineklara ng pamahalaan na ang Buwan ng Agosto ay Buwan ng Kasaysayan. Kaya marapat nang ipagbunyi ng mamamayan ang Birth of the Nation tuwing Agosto. Hanggang sa dumating ang panahong maisabatas na ang ating panawagan.”

“Kaya anong susunod nating gagawin? Agosto na!” Ani Ingrid.

Tumugon agad si Benito. “Ang mungkahi ko, kahit wala pang batas, ipagbunyi na natin ang Pagsilang ng Bansa o Birth of the Nation. Atin nang imbitahan ang iba’t ibang samahang maralita, magkakapitbahay, at maging unyon ng manggagawa, pati na mga history group tulad ng Kamalaysayan, mga History Department o Kagawaran ng Kasaysayan sa mga pamantasan, sa ating gagawing aktibidad kaugnay ng Birth of the Nation. Sa Agosto 24 natin isagawa. Ayos ba sa inyo? Kung ayos, aba’y gawin na natin ang programa at imbitasyon.”

“Gagawa pa ba tayo ng petisyon?” Tanong ni Ingrid.

“Kung may kopya pa ng dating petisyon, iyon na.” Ani Benito.

Natapos ang pulong na may kanya-kanya silang toka upang maging matagumpay ang pagdiriwang ng makasaysayang pagkakabuo ng bansa, o ang tinatawag nating Birth of the Filipino Nation.

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Agosto 1-15, 2025, pahina 18-19.

Hangin

HANGIN

tila may dumamping hangin sa pisngi
amihan, habagat, may unos muli?
ang kalagayan ko'y pinagbubuti
upang sa ginagawa'y manatili

pangarap ko pa rin ang makatapos
sapagkat kailangan ng diploma
magkakatrabaho ang may natapos
ay, kayhirap maghagilap ng pera

at mabuhay sa kabila ng hirap
mag-working student, may konting sahod
matupad ko pa kaya ang pangarap
matutong lumangoy nang di malunod

muli, sa pisngi'y dumampi ang hangin
tila sinabing magpatuloy ako
at mga pinapangarap ay kamtin
pagsusumikapang magkatotoo

- gregoriovbituinjr.
08.14.2025

Miyerkules, Agosto 13, 2025

Kasaysayan at lipunan ay pag-aralan

 

KASAYSAYAN AT LIPUNAN AY PAG-ARALAN

bayani nga'y nagbilin sa bayan:
"matakot kayo sa kasaysayan
walang lihim na di nabubunyag"
madaling tandaan, maliwanag

ang bilin nila't yapak ay sundan
na pag-aralan ang kasaysayan
at pag-aralan din ang lipunan
kung nais natin ng kalayaan

lumaya sa pagsasamantala
lumaya sa bulok na sistema
lumaya sa kuhila't burgesya
at pulitikal na dinastiya

uring obrero'y pagkaisahin
tungong mapagpalayang layunin
iba pang sektor, pagkaisahin
at isyu nila'y ating aralin

at ipaglaban, kasama'y dukha
pesante, vendor, babae, bata
mangingisda, uring manggagawa
sa pakikibaka'y maging handa

- gregoriovbituinjr.
08.13.2025

Kamatayan ng dalawang boksingero

KAMATAYAN NG DALAWANG BOKSINGERO

dalawang namatay na boksingerong Hapon
kapwa bente otso anyos ang mga iyon
ito'y sina super featherweight Shigetoshi
Kotari, lightweight Hiromasa Urakawa

ayon sa balita sa pahayagang Bulgar
kapwa lumaban sila noong Agosto Dos
nagka-brain injury ilang araw matapos
ang laban, naalarma ang Japanese boxing

pangyayaring ito'y agad pinag-usapan
pagkat nakababahala ang kaganapan
dehydration ang itinuturong dahilan
at ang mabilis na pagbabawas ng timbang

bawasan daw ang laban, ang naging posisyon,
sa Oriental and Pacific Federation
ngunit sapat kaya ito bilang solusyon
nang di maulit ang pagkamatay na iyon

- gregoriovbituinjr.
08.13.2025

- ulat mula sa pahayagang Bulgar, Agosto 13, 2025, p.11 

Esposas

ESPOSAS

sa wikang Kastila pala'y dalawa
ang ibig sabihin nitong esposas
ito'y posas at maraming asawa
sa atin, mas asawa ang nawatas

ngayong Buwan ng Wika'y pag-usapan
paano nga ba iyan naisalin
lumaganap sa panahong nagdaan
hanggang buong bayan ito'y gamitin

magkaroon ba ng asawa'y posas
piniit ka sa kontrata ng kasal
wala kang kawala't di makalabas
hanggang sa tumanda't kayo'y magtagal

esposa, posas, laro ng salita
halaw na wika'y hindi na naalis
nananatili, at nauunawa
ng mamamayan, di lang ng marites

- gregoriovbituinjr.
08.13.2025

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Agosto 12, 2025, p.5

Martes, Agosto 12, 2025

Kinalikot ang mouse, akala'y daga?

KINALIKOT ANG MOUSE, AKALA'Y DAGA?

ang mouse ng laptop ba'y nahilang sadya
kaya napabagsak iyon sa lupa
pagdating ko'y nakita si alaga
katabi ang mouse, akala ba'y daga?

sana mouse na gamit ay di nasira
kundi'y wala nang gagamiting sadya
pinalabas ko ng bahay ang pusa
upang suriin kung ang mouse ba'y sira

bagong mouse ay bibilhin pag sira
sana'y may salapi pang nakahanda
ay, kayrami ko pa namang nakatha
sa kwaderno na nais kong matipa

mouse sa mesa'y nalimot ng makata
tila ako pa ri'y natutulala
nasa isip ang asawang nawala
buti't mouse ay gumagana pang sadya

- gregoriovbituinjr.
08.12.2025    

Hibik ng dalita

HIBIK NG DALITA

ako'y walang bahay
walang hanapbuhay
ilalim ng tulay
ang tahanang tunay

di ko na mabatid
paano itawid
ang buhay ko'y lubid
na baka mapatid

latang walang laman
nilagay sa daan
na pagkukuhanan
ng pambiling ulam

pagbakasakali
pangarap ma'y munti
guminhawang konti
yaong minimithi

- gregoriovbituinjr.
08.12.2025

* mga litrato mula sa google